Η εικοσαετής πορεία του τυφλού άξονα που δρομολογήθηκε το 2005, αμφισβητήθηκε επί σειρά ετών, οι συνδέσεις που επιτυγχάνει και το ύψος των διοδίων
Ο Αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας, με την παράδοση στην κυκλοφορία του βόρειου τμήματός του, έφερε ξανά στο προσκήνιο την εικοσαετή ιστορία του «τυφλού», όπως είχε χαρακτηριστεί επί σειρά ετών ο Ε65. Η παρακάτω αναδρομή στην ιστορία του έργου, στις συνδέσεις μεταξύ Περιφερειών που επιτυγχάνει και στο ύψος των διοδίων, ολοκληρώνουν την εικόνα για τους χρήστες του Αυτοκινητοδρόμου Κεντρικής Ελλάδας.
Ποιος είναι όμως ο Ε65 που μόλις εγκαινίασε το βόρειο τμήμα του; Πρόκειται για έναν οδικό άξονα συνολικού μήκους 182,1 χιλιομέτρων, που ενώνει απευθείας τον αυτοκινητόδρομο ΠΑΘΕ με την Εγνατία Οδό και τη Θεσσαλία με την Ήπειρο, τη Δυτική Μακεδονία και τη Στερεά Ελλάδα.
Τα τελευταία 46 χιλιόμετρα του βόρειου τμήματος του Αυτοκινητοδρόμου Κεντρικής Ελλάδας, που εγκαινιάστηκαν σε ειδική τελετή παρουσία και του πρωθυπουργού, ενισχύουν συνολικότερα τις μετακινήσεις, τις εμπορευματικές μεταφορές και τη σύνδεση της κεντρικής χώρας με τους μεγάλους αυτοκινητοδρόμους.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του αυτοκινητοδρόμου ανέρχεται σε περίπου 1,4 δισ. ευρώ, γεγονός που τον κατατάσσει ανάμεσα στα μεγαλύτερα έργα οδικών υποδομών της χώρας και κατασκευάστηκε με τη μέθοδο της παραχώρησης από την ΤΕΡΝΑ του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.
Τα νέα διόδια που ορίστηκαν στον μετωπικό σταθμό Οξύνειας είναι τέσσερα ευρώ και 50 λεπτά, ενώ στα πλευρικά διόδια Αγιοφύλλου είναι ένα ευρώ και 55 λεπτά.
Οι προσβάσεις και τι σημαίνουν για κάθε Περιφέρεια
Πρακτικά μιλώντας, ιδού πώς διαμορφώνονται οι προσβάσεις και ο χρόνος μετακίνησης μεταξύ των ωφελούμενων Περιφερειών μετά την ολοκλήρωση και του βόρειου τμήματος:
Για τη Στερεά Ελλάδα:
Η διαδρομή από τη Λαμία έως την Εγνατία Οδό, δυτικά των Γρεβενών, θα γίνεται πλέον σε 1 ώρα και 45 λεπτά χωρίς διακοπή, σε κλειστό αυτοκινητόδρομο υψηλών προδιαγραφών, αντί για τις 3 ώρες και 15 λεπτά μέχρι σήμερα, καθώς έπρεπε να χρησιμοποιήσουν περίπου 136 χιλιόμετρα του αυτοκινητοδρόμου, από την Ανθήλη έως την Καλαμπάκα.
Παράλληλα, για τη Θεσσαλία, τα Τρίκαλα, η Καρδίτσα και η Καλαμπάκα αποκτούν ταχύτερη και ασφαλέστερη πρόσβαση προς την Αθήνα. Βελτιωμένη θα είναι και η σύνδεση προς το Καρπενήσι, αλλά και προς προορισμούς της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας.
Για τη Δυτική Μακεδονία:
Το όφελος από τον νέο οδικό άξονα είναι εντυπωσιακό, καθώς ο Ε65, που συναντά απευθείας την Εγνατία δυτικά των ακριτικών Γρεβενών, αίρει την οδική απομόνωση και συντομεύει σημαντικά τη διαδρομή προς την Ήπειρο, τη Μαγνησία και τη Θεσσαλονίκη, καθώς επίσης και από την Αθήνα προς τις πόλεις της Δυτικής Μακεδονίας.
Ενδεικτικά αναφέρεται ότι μέχρι σήμερα, για τις αποστάσεις από την Αθήνα μέσω ΠΑΘΕ προς Καστοριά, θα πρέπει να διανυθούν 630 χλμ. με διάρκεια 7 ώρες. Αντίστοιχα, προς Γρεβενά 600 χλμ. και περίπου 6 ώρες και 45 λεπτά, προς Κοζάνη 565 χλμ. και 6 ώρες, προς Φλώρινα 630 χλμ. και περίπου 7 ώρες.
Με τη συνολική λειτουργία του Ε65 επιτυγχάνονται οι εντυπωσιακές συντμήσεις που ακολουθούν: προς Καστοριά 470 χλμ. και περίπου 4,5 ώρες, προς Γρεβενά 400 χλμ. και περίπου 4 ώρες, προς Κοζάνη 450 χλμ. και λιγότερο από 4,5 ώρες, προς Φλώρινα 527 χλμ. και περίπου 5 ώρες και 15 λεπτά.
Για την Ήπειρο:
Ο Ε65 δίνει νέα πρόσβαση προς τη Θεσσαλία και την Κεντρική Ελλάδα, παρά τα προβλήματα που, όπως εκτιμάται, θα ενταθούν λόγω της κατάστασης που επικρατεί στην Εγνατία Οδό.
Για την Αττική και την Αθήνα:
Ο Ε65 φέρνει αισθητά πιο κοντά τη Δυτική Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία. Όπως προαναφέρθηκε, η απόσταση έως τα Γρεβενά και το Μέτσοβο εκτιμάται ότι θα καλύπτεται σε περίπου τέσσερις ώρες, ενώ η Κοζάνη και η Καστοριά θα απέχουν περίπου τεσσερισήμισι ώρες από την πρωτεύουσα.
Ωφελείται όμως και ο Πειραιάς, καθώς η διαδρομή από το λιμάνι του Πειραιά προς τα δυτικά Βαλκάνια εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου δύο ώρες, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου logistics και διεθνών εμπορευματικών μεταφορών.
Για τη Μαγνησία και τον Βόλο:
Δημιουργείται μια νέα, ταχύτερη σύνδεση με τη Δυτική Ελλάδα. Το λιμάνι του Βόλου συνδέεται αποτελεσματικότερα με το λιμάνι της Ηγουμενίτσας, ενώ διευκολύνεται η μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων προς την Αδριατική, την Κεντρική Ευρώπη και τα δυτικά Βαλκάνια.
Από 40 κύματα η ιστορία του έργου: Η αμφισβήτηση για τον τυφλό δρόμο, το πάγωμα της χρηματοδότησης, οι χρονοβόρες απαλλοτριώσεις
Στα 20 σχεδόν χρόνια διαδρομής του, το έργο, που υλοποιείται με τη μέθοδο της παραχώρησης, συνοδεύτηκε από σημαντικές οικονομικές, τεχνικές δυσκολίες, δικαστικές και χρηματοδοτικές προκλήσεις.
Τέθηκε σε αρχική τροχιά το 2005 από τον αείμνηστο υπουργό ΠΕΧΩΔΕ Γιώργο Σουφλιά. Κατά τα πρώτα χρόνια της υπερδεκαετούς οικονομικής κρίσης, ο Ε65 πάγωσε λόγω αναστολής της χρηματοδότησής του, αλλά και της αποχώρησης των ξένων εταίρων, ενώ επιπλέον αμφισβητήθηκε έντονα για τη χρησιμότητά του.
Πλην όμως, δεν εγκαταλείφθηκε. Ακολούθησαν πολυετείς διαπραγματεύσεις με το Ελληνικό Δημόσιο, τις τράπεζες και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου το έργο να επανεκκινήσει.
Πρόσθετες καθυστερήσεις προκλήθηκαν στο βόρειο τμήμα από δικαστικές προσφυγές, ζητήματα απαλλοτριώσεων και αλλαγές στον σχεδιασμό.
Επιπλέον, υπήρξε και έντονη αμφισβήτηση για τη χρησιμότητα του οδικού άξονα, που μάλιστα είχε χαρακτηριστεί και ως ο «τυφλός» δρόμος, σε μία περίοδο που δεν μπορούσαν να προχωρήσουν έργα παραχώρησης μεγαλύτερης προτεραιότητας.
Στο πλαίσιο αυτής της αμφισβήτησης διακόπηκε και η χρηματοδότηση του έργου.
Η επιμονή της ΤΕΡΝΑ και η χρησιμότητα του δρόμου στην πράξη
Εκείνη τη δύσκολη περίοδο (2012-2016), ο ρόλος της ΤΕΡΝΑ στη διατήρηση του έργου στη ζωή υπήρξε καταλυτικός, καθώς, ακόμα και μετά την αποχώρηση των ξένων εταίρων από την αρχική κοινοπραξία, η ΤΕΡΝΑ παρέμεινε και συνέχισε τις εργασίες στο μεσαίο τμήμα, ακόμη και κατά την περίοδο των capital controls, όταν η χρηματοδότηση της αγοράς ήταν ισχνή.
Φως στο τούνελ άρχισε να φαίνεται με τη λειτουργία του τμήματος Ξυνιάδα – Τρίκαλα από τον Δεκέμβριο του 2017, η οποία απέδειξε στην πράξη τη χρησιμότητα του άξονα και συνέβαλε στην εξασφάλιση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την κατασκευή του νότιου και του βόρειου τμήματος.
Τον Απρίλιο του 2024, με την παράδοση στην κυκλοφορία των τμημάτων Καρπενήσι – Ξυνιάδα και Τρίκαλα – Καλαμπάκα, διαμορφώθηκε ένας ενιαίος αυτοκινητόδρομος μήκους περίπου 136 χιλιομέτρων.
Με την παράδοση των τελευταίων 46 χιλιομέτρων από την Καλαμπάκα μέχρι τα Γρεβενά, τίθεται πλέον σε πλήρη λειτουργία το σύνολο των 182,1 χιλιομέτρων του Ε65, που συνδέει τον αυτοκινητόδρομο Αθήνα – Θεσσαλονίκη – Εύζωνοι (ΑΘΕ) με την Εγνατία Οδό.
Το έργο αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών TEN-T, δηλαδή ενός στρατηγικού ευρωπαϊκού διαδρόμου μεταφορών, και η ολοκλήρωσή του ήταν εθνική και ευρωπαϊκή προτεραιότητα, καθώς συνδέει τον ΑΘΕ με την Εγνατία Οδό και ενισχύει τη συνοχή της χώρας και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο Ε65 κατασκευάστηκε από την ΤΕΡΝΑ του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ενώ τη λειτουργία, τη διαχείριση και τη συντήρηση του αυτοκινητοδρόμου έχει αναλάβει η Κεντρική Οδός.
Το τελευταίο και πιο δύσκολο τμήμα του έργου
Σημειώνεται ότι αυτά τα τελευταία 46 χιλιόμετρα, από τον Ανισόπεδο Κόμβο Καλαμπάκας έως τη σύνδεση με την Εγνατία Οδό, αποτέλεσαν το πλέον απαιτητικό τεχνικά κομμάτι του Ε65.
Η χάραξη διέρχεται από ορεινές και δύσβατες περιοχές, με σύνθετο γεωλογικό ανάγλυφο και ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες κατασκευής.
Για την ολοκλήρωση του τμήματος χρειάστηκαν μεγάλες γέφυρες, δίδυμες σήραγγες, εκτεταμένες εκσκαφές, επιχώματα, έργα αντιστήριξης και ειδικές γεωτεχνικές παρεμβάσεις.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του αυτοκινητοδρόμου ανέρχεται σε περίπου 1,4 δισ. ευρώ, γεγονός που τον κατατάσσει ανάμεσα στα μεγαλύτερα έργα οδικών υποδομών της χώρας.
Σε όλο το μήκος του περιλαμβάνει:
- 14 ανισόπεδους κόμβους και δύο ημικόμβους,
- πέντε δίδυμες σήραγγες,
- 31 γέφυρες μήκους άνω των 50 μέτρων,
- 114 άνω και κάτω διαβάσεις,
- χώρους στάθμευσης και ανάπαυσης,
- σταθμούς διοδίων,
- σταθμούς εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών,
- κέντρα ελέγχου και συντήρησης,
- καθώς και κεντρικό σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας.
Στις σημαντικότερες κατασκευές συγκαταλέγεται η δίδυμη σήραγγα της Όθρυος, μήκους σχεδόν τριών χιλιομέτρων, αλλά και οι δίδυμες σήραγγες του βόρειου τμήματος.
Οι απαιτήσεις του έργου ήταν ιδιαίτερα αυξημένες, καθώς χρειάστηκε να αντιμετωπιστούν δύσκολα εδάφη, μεγάλα υψομετρικά δεδομένα και σύνθετες περιβαλλοντικές και γεωτεχνικές συνθήκες.
Τα διόδια στα 4,50 ευρώ
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της Κεντρικής Οδού, οι χρεώσεις των νέων διοδίων έχουν ως εξής: Στον μετωπικό σταθμό Οξύνειας, το αντίτιμο για τα επιβατικά αυτοκίνητα ορίζεται στα τέσσερα ευρώ και 50 λεπτά, ενώ στα πλευρικά διόδια Αγιοφύλλου στο ένα ευρώ και 55 λεπτά.
Οι συνθήκες ασφάλειας που εξασφαλίζει ο νέος οδικός άξονας για τους χρήστες τηρούν αυστηρές προδιαγραφές και ανταποκρίνονται στις πλέον σύγχρονες απαιτήσεις.
