Νέα κινητικότητα στον τομέα των Πρότυπων Προτάσεων με το χρηματοδοτικό να αποτελεί το κυρίαρχο ζήτημα

Αναλυτικότερα στοιχεία αναφορικά με τον τρόπο που θα χρηματοδοτηθούν οι Πρότυπες Προτάσεις αλλά και για την ωριμότητα των έργων, ζητά η νέα πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών απο τους άμεσα ενδιαφερόμενους ομίλους, οι οποίοι κατέθεσαν και τις σχετικές προτάσεις. Οι Πρότυπες Προτάσεις που έχουν κατατεθεί, αφορούν τις τρεις μεγάλες επεκτάσεις της Αττικής Οδού, τον νέο άξονα Ελευσίνα-Οινόφυτα, καθώς επίσης και ένα έργο ύδρευσης και γνωρίζουν μια νέα κινητικότητα αυτήν την περίοδο, καθώς η νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου επιθυμεί να επισπεύσει το θεσμικό πλαίσιο που τελικά θα ισχύσει για τα προτεινόμενα έργα.

Νέα κινητικότητα

Με απόφαση και της προηγούμενης πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, το θεσμικό πλαίσιο είχε ήδη ξεκινήσει να αναμορφώνεται προκειμένου να γίνει πιο λειτουργικό και συμβατό με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Απο τη δική του πλευρά, ο αρμόδιος για το θέμα υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος, μιλώντας στο 5ο ΣΔΙΤ Forum, έχει επισημάνει ότι το υπουργείο επιθυμεί να προχωρήσουν οι Πρότυπες Προτάσεις με την προϋπόθεση ότι θα εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα του νέου αυτού εργαλείου. Κι αυτό γιατί στην Ευρώπη, οι Πρότυπες Προτάσεις δοκιμάστηκαν μόνο στην Ιταλία και με αποτέλεσμα όμως αμφιλεγόμενο. Επίσης έχει διευκρινίσει ότι η ισχύς του θα περιοριστεί σε έργα ΣΔΙΤ και παραχωρήσεων και όχι σε κλασικά δημόσια έργα.

Οι Πρότυπες Προτάσεις αφορούν έργα που είναι δύσκολο έως ανέφικτο να γίνουν αποκλειστικά με χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, όπως οι νέοι οδικοί άξονες στην Αττική, καθώς η ΕΕ δεν χρηματοδοτεί πλέον καθόλου οδικά έργα στην Αττική, ενώ πρόσφατα υποβλήθηκε και μια πρόταση περιβαλλοντική.

Ποιες είναι οι Πρότυπες Προτάσεις που έχουν κατατεθεί

Αναλυτικότερα: Η πρώτη επέκταση, η σήραγγα Ηλιούπολης είναι η πιο σημαντική οδική παρέμβαση στην Αθήνα, καλύπτοντας και τις ανάγκες σύνδεσης του Ελληνικού με το Αεροδρόμιο και τα βόρεια προάστια της πόλης. Με τις δύο ακόμα επεκτάσεις της Αττικής Οδού προς Ραφήνα και Λαύριο, που έχουν επίσης υποβληθεί, ολοκληρώνεται η αναγκαία ανάπτυξη της Αττικής Οδού. Η συνολική πρόταση για τις επεκτάσεις έχει προϋπολογισμό της τάξης των, 1,5 δισ. ευρώ και προτάθηκε από την κοινοπραξία ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις – ΑΒΑΞ.

Ως πρότυπη πρόταση έχει επίσης υποβληθεί και ο νέος οδικός άξονας Ελευσίνα-Οινόφυτα μήκους περίπου 45 χιλιομέτρων που υπόσχεται να αποσυμφορήσει την μεγάλη κίνηση του Κηφισού. Η πρόταση έχει προϋπολογισμό ύψους 500 εκ. ευρώ και έγινε από τον όμιλο ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ.

Επιπλέον, ο ίδιος όμιλος υπέβαλε πρόσφατα και την πρώτη Πρότυπη Πρόταση η οποία αφορά την υλοποίηση έργου ύδρευσης και συγκεκριμένα στην Κέρκυρα, με πιθανή επέκταση και στην ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου.

Το έργο ύδρευσης στην Κέρκυρα αναμένεται να συνεισφέρει σημαντικά στη βελτίωση των υποδομών ύδρευσης σε μία περιοχή με αυξημένες ανάγκες, ενώ παράλληλα ανοίγει τον δρόμο για τη μεγαλύτερη εμπλοκή ιδιωτικών επενδύσεων στη διαχείριση κρίσιμων φυσικών πόρων, όπως το νερό.

Οι προωθούμενες σήμερα νομοθετικές αλλαγές στις Πρότυπες Προτάσεις, “προαναγγέλθηκαν” και συζητήθηκαν αναλυτικά στο 5ο ΣΔΙT FORUM, που αποτελεί μια πρωτοβουλία της A Εnergy.

Σε ποιο σημείο βρίσκεται σήμερα το θεσμικό πλαίσιο

Οι Πρότυπες Προτάσεις, ως νέο μοντέλο προώθησης των υποδομών με τη συμμετοχή κυρίως ιδιωτικών επενδύσεων, νομοθετήθηκαν το 2022, αλλά στη συνέχεια, η σημερινή πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, τις “πάγωσε”, θεωρώντας ότι το αρχικό θεσμικό πλαίσιο έχρηζε σημαντικών διευκρινίσεων στην κατεύθυνση της ασφάλειας δικαίου, καθώς προέκυπταν ζητήματα, τόσο κατά τη διαδικασία υποβολής των προτάσεων, όσο και κατά την αξιολόγησή τους.

Δεδομένης όμως της απόφασης του υπουργείου να προχωρήσει τις Πρότυπες Προτάσεις, o υφυπουργός Υποδομών Νίκος Ταχιάος, αποτύπωσε στο 5ο ΣΔΙΤ Forum την ανάγκη των παρακάτω βασικών αλλαγών με βάση τις οποίες επιχειρείται σήμερα η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου σε πιο λειτουργική κατεύθυνση.

Σημειώνεται, ότι οι αλλαγές αυτές παρουσιάστηκαν και στο πρώτο Υπουργικό Συμβούλιο του 2025.

• Πρώτη αλλαγή, η ισχύς του νόμου, η οποία θα περιοριστεί τελικά αποκλειστικά σε έργα ΣΔΙΤ και παραχωρήσεων και όχι σε κλασικά δημόσια έργα.
• Δεύτερη αναμενόμενη αλλαγή, αφορά τα κατώτατα όρια, προσδιορισμένα αρχικά στο ύψος των 200 εκατ. ευρώ, τα οποία πιθανότατα θα «κατέβουν» ελαφρά για να διευκολύνουν και τη συμμετοχή μικρότερων εταιρειών.
• Τρίτη αναμενόμενη αλλαγή, η κατάργηση της τακτής πρόσκλησης υποβολής Πρότυπων Προτάσεων ανά τρίμηνο ή εξάμηνο καθώς, σύμφωνα με τον κ. Ταχιάο αυτή «δεν εξυπηρετεί και δεν θα λειτουργήσει».

Η Επιτροπή Αξιολόγησης Προτύπων Προτάσεων

• Τέταρτη σημαντική αλλαγή, η αποδοχή της πρότασης από το Υπουργείο Υποδομών, η οποία θα πρέπει κατά τον υφυπουργό Υποδομών να γίνεται αποκλειστικά σε υπηρεσιακό επίπεδο. Επομένως θα πρέπει να ρυθμιστούν ζητήματα συγκρότησης της Επιτροπής Αξιολόγησης Προτύπων Προτάσεων.

Επίσης στις προτεινόμενες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου επιδιώκεται η διευκόλυνση της υποβολής και διεκπεραίωσης των αιτημάτων των επιχειρήσεων στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα ΟΠΣ ΜΗ.Τ.Ε., με σκοπό τη διαφανή και επικαιροποιημένη πληροφόρηση επί των στοιχείων καταλληλότητας και ικανότητας των εργοληπτικών και μελετητικών επιχειρήσεων, που συμμετέχουν στις διαγωνιστικές διαδικασίες ανάληψης δημοσίων συμβάσεων. Ένα ακόμα θέμα προς μελέτη είναι να ρυθμιστεί καλύτερα η διαδικασία καταβολής και επιστροφής του παραβόλου σε περιπτώσεις απόρριψης της πρότασης.

Η συμβατότητα με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο

• Πέμπτη και ακόμα σημαντικότερη απαιτούμενη αλλαγή, αφορά την προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου για τις Πρότυπες Προτάσεις, έτσι ώστε να είναι συμβατό με το ευρωπαϊκό δίκαιο στα θέματα του ανταγωνισμού.

Με βάση τα παραπάνω, το Υπουργείο Υποδομών επιταχύνει αυτήν την περίοδο την διαδικασία σύνταξης του επικαιροποιημένου θεσμικού πλαισίου ζητώντας σύμφωνα με πληροφορίες να ενημερωθεί και για το χρηματοδοτικό, αλλά και για τις επιμέρους τεχνικές λύσεις και χαράξεις των δρόμων με σκεπτικό ότι η αποδοτικότερη εφαρμογή του θεσμού των προτύπων προτάσεων προϋποθέτει ιδιαίτερα ώριμα έργα.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο διευθύνων Σύμβουλος της ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις και πρόεδρος του ΣΤΕΑΤ Γιώργος Συριανός, ο οποίος είναι και ο πνευματικός «πατέρας» των Πρότυπων Προτάσεων, έχει ήδη προετοιμάσει αναλυτική παρουσίαση του πώς θα γίνουν τα συγκεκριμένα έργα, απαντώντας σε βασικά θέματα που προβληματίζουν το υπουργείο.

Σε κάθε περίπτωση, βασικό κριτήριο παραμένει, πέρα απο την ωριμότητα των έργων, το δημοσιονομικό, καθώς στόχος των Πρότυπων Προτάσεων είναι να γίνουν σημαντικά έργα με συνεισφορά του ιδιωτικού τομέα, πλην όμως με την ελάχιστη δυνατή δημοσιονομική επιβάρυνση.