Η πρόκληση επιτάχυνσης των έργων ΣΔΙΤ προτείνεται να απαντηθεί από την ομάδα τεχνοκρατών που εργάζεται μακροχρόνια για την ωρίμανση και παρακολούθησή τους
Η πρόσφατη τιμητική διάκριση στο πλαίσιο του 5ου ΣΔΙΤ FORUM για την Μονάδα ΣΔΙΤ, την μικρή ομάδα τεχνοκρατών, που στήριξε διαχρονικά τον θεσμό και τα έργα ΣΔΙΤ ανεξάρτητα από τις αλλαγές στο εξωτερικό και πολιτικό περιβάλλον, συμπίπτει με μια επίκαιρη πρόταση της αγοράς: Τον συνολικό συντονισμό των αναθετουσών αρχών και των διαδικασιών από την Μονάδα, καθώς αυτός θεωρείται κρίσιμος για την επιτυχία του προγράμματος ΣΔΙΤ.
Το ΣΔΙΤ Forum, ως ένας ανεξάρτητος ενημερωτικός φορέας που καταγράφει σε μακροχρόνια βάση την πορεία του θεσμού ΣΔΙΤ στην Ελλάδα, συντάσσεται με την σχετική πρόταση, η οποία κατατέθηκε από φορείς της αγοράς στο 5o ΣΔΙΤ και συμπεριλήφθηκε στα συμπεράσματά του.
Θα ήταν ευχής έργον, για την επιτάχυνση σημαντικών για την ελληνική οικονομία έργων στα οποία όμως εμπλέκονται δεκάδες διαφορετικές υπηρεσίες, ο πιο άμεσος συντονισμός.
Πιθανόν, η εξέταση της κατατεθείσας πρότασης να συνδέεται τόσο με την ενίσχυση της Μονάδας ΣΔΙΤ (έχει μεταφερθεί εδώ και περίπου ένα χρόνο, από το υπουργείο Ανάπτυξης στο Οικονομίας και Οικονομικών, παραμένοντας ωστόσο στη σύνθεσή της η ίδια), όσο και με άλλες προϋποθέσεις που δεν αποτελεί αντικείμενο αυτού του άρθρου.
Από τη δική μας πλευρά, καταγράφουμε τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή Τιμητικών Διακρίσεων του 5ου ΣΔΙΤ FORUM, έκρινε ότι η Μονάδα ΣΔΙΤ πρέπει να ενθαρρυνθεί για την συστηματική, αθόρυβη και απόλυτα τεχνοκρατική δουλειά που καθημερινά καταθέτει. Σημειώνεται, ότι την τιμητική διάκριση παρέλαβε για λογαριασμό και των επτά στελεχών της, ο Διευθυντής της Μονάδας Νίκος Σέργης.
Η σταθερή και μακροχρόνια τεχνοκρατική προσέγγιση
Βασικό κριτήριο ήταν η σταθερή και μακροχρόνια τεχνοκρατική προσέγγιση: Από το μακρινό 2009 οπότε και υπογράφηκαν τα πρώτα έργα ΣΔΙΤ, η Ελλάδα έζησε πολλά: Κρίση χρέους, πανδημία, ενεργειακή κρίση, ενώ σήμερα παρακολουθεί με δέος την εκτεταμένη σύρραξη στην Μέση Ανατολή. Επιπλέον και αλλαγές κυβερνήσεων με διαφορετικές πολιτικές αντιλήψεις συχνά και σε σχέση με τον θεσμό ΣΔΙΤ.
Παρά τις αλλαγές στο εξωτερικό περιβάλλον, η ομάδα τεχνοκρατών των ΣΔΙΤ στο πλαίσιο της Ειδικής Γραμματείας ΣΔΙΤ που λειτούργησε επί δέκα συνεχή χρόνια στο Υπουργείο Ανάπτυξης και μάλιστα με τον ίδιο ειδικό γραμματέα, τον Νίκο Μαντζούφα, κράτησε σταθερά το τιμόνι του θεσμού.
Οι βασικοί σταθμοί του θεσμού ΣΔΙΤ
Οι βασικοί ιστορικοί σταθμοί του θεσμού ΣΔΙΤ στην χώρα μας είναι τέσσερις:
Πρώτος σταθμός: Το 2014 με την επαναφορά της Ελλάδας στην αγορά των ΣΔΙΤ μετά το 2010 που ξεκίνησε η κρίση χρέους. Τότε, υπογράφηκαν τρεις συμβάσεις συνολικής αξίας 130 εκατομμυρίων ευρώ, για τα πρώτα έργα ΣΔΙΤ που υπογράφηκαν το 2009, αλλά δεν έγινε δυνατό να προχωρήσουν γρηγορότερα μέσα στο αρνητικό περιβάλλον της κρίσης. Τα τρία αυτά έργα είχαν φέρει τότε τη χώρα μας, τέταρτη, στη γενική κατάταξη πανευρωπαϊκά στην υλοποίηση έργων ΣΔΙΤ.
Δεύτερος Σταθμός: Το 2015, οπότε υπογράφηκαν νέες συμβάσεις ΣΔΙΤ συνολικής αξίας 650 εκατομμυρίων Ευρώ και για πρώτη φορά σε τομείς όπως η διαχείριση απορριμμάτων, τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών και αστική ανάπτυξη. Καινοτομία των ελληνικών έργων ΣΔΙΤ της περιόδου, ήταν η χρηματοδοτική αξιοποίηση διαρθρωτικών ταμείων, όπως το JESSICA. Έργα όπως τα 24 σχολεία στην Αττική, η Τηλεματική, το Ηλεκτρονικό Εισιτήριο και τα Ευρυζωνικά, κατάφεραν να συμβασιοποιηθούν εκείνη την περίοδο με την εμπειρία που προσέφεραν, άνοιξαν τον δρόμο και στα επόμενα. Από εκείνο το διάστημα και μετά αρχίζει να αναγνωρίζεται πλέον η ποιοτική αναβάθμιση που η μέθοδος μπορεί να φέρει στις κατασκευές.
Τρίτος σταθμός: Το 2019 ήταν ένας ακόμα σημαντικός σταθμός, με τη δρομολόγηση σημαντικών έργων ΣΔΙΤ όπως το τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη του ΒΟΑΚ- Βόρειος Οδικός ‘Αξονας Κρήτης (ΒΟΑΚ), η Ανατολική Εσωτερική Περιφερειακή Θεσσαλονίκης (flyover) αλλά και ενός συνολικότερου προγράμματος 20 έργων με προϋπολογισμό άνω των 4 δισ. ευρώ.
Τέταρτος σταθμός: Το 2023, οπότε εγκρίθηκαν για πρώτη φορά από την Διυπουργική Επιτροπή, καινοτόμα έργα όπως η Λειτουργία και συντήρηση του Δικτύου του Μετρό Θεσσαλονίκης με ΣΔΙΤ, τα αρδευτικά έργα του προγράμματος ΥΔΩΡ 2 και σειρά σημαντικών ανταποδοτικών αλλά και μη ανταποδοτικών έργων που περιλαμβάνονται στον ελληνικό Χάρτη των ΣΔΙΤ. Τα νέα έργα ,χαρακτηρίζονται εκ νέου σε μεγάλο βαθμό από την μίξη χρηματοδοτικών μέσων με αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και άλλων πόρων.
Η έλευση σε όλους αυτούς τους σταθμούς δεν ήταν αυτονόητη. Για να λειτουργήσει ο θεσμός ΣΔΙΤ και να δημιουργήσει πραγματικές ευκαιρίες για επενδύσεις και υψηλής ποιότητας δημόσια έργα, μια μικρή ομάδα ανθρώπων, σταθερή στη σύνθεσή της, εργάζεται νυχθημερόν εδώ και χρόνια προκειμένου να ωριμάζει αφενός και αφετέρου να παρακολουθεί αυτά τα έργα με συστηματικό και απόλυτα τεχνοκρατικό τρόπο.
Η μακροχρόνια Διεθνής Αναγνώριση
Επίσης σημαντικό κριτήριο για την τιμητική διάκριση της Μονάδας ΣΔΙΤ είναι και η διεθνής αναγνώριση: Τον Οκτώβριο του 2024 ανακοινώθηκε από την Έκθεση «Benchmarking Infrastructure Development 2024» της Παγκόσμιας Τράπεζας, η κατάκτηση από την Ελλάδα της 2ης θέσης παγκοσμίως στον τομέα των βέλτιστων διαγωνιστικών διαδικασιών στα έργα Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ).
Οι διαπιστώσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας επιβεβαιώνουν ότι, πάρα τις διαδοχικές κρίσεις χρέους, πανδημίας, ενέργειας, ο θεσμός ΣΔΙΤ έχει ριζώσει για καλά στη χώρας μας και πλέον αναπτύσσεται ακόμα πιο θετικά.
Σημειώνεται ιδιαίτερα ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα λαμβάνει διεθνή διάκριση για τις ΣΔΙΤ. Το 2020 είχε κατετάγη και πάλι στην 2η θέση παγκοσμίως στην κατηγορία «Καλές Διαγωνιστικές Διαδικασίες» στον τομέα των ΣΔΙΤ από το Global Infrastructure Hub (φορέα των G20), ενώ πολλά από τα υλοποιημένα έργα ΣΔΙΤ έλαβαν διεθνείς βραβεύσεις και αναγνώριση.
Ενδεικτικά, αναφέρεται η Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων Σερρών, η οποία το 2019 είχε προκριθεί στα 6 καλύτερα, σε διεθνές επίπεδο, στην κατηγορία “Best Utilities Projects in 2019” στα πλαίσια των “Partnership Awards” που διοργανώνονται στο Λονδίνο.
Προφανώς και το θεσμικό πλαίσιο που δημιουργήθηκε το μακρινό 2008 λειτούργησε, με αποτέλεσμα, μέσα σε όλα αυτά τα χρόνια, οι Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα να κατακτήσουν εξίσου σημαντική, αν όχι και πιο σημαντική, θέση σε σχέση με τις παραχωρήσεις. Ειδική μνεία οφείλεται και στον διακομματικό Νίκο Μαντζούφα που ως Ειδικός Γραμματέας ΣΔΙΤ και στη συνέχεια ως Γενικός Γραμματέας Ιδιωτικών Επενδύσεων και ΣΔΙΤ κράτησε σταθερή την πυξίδα των ΣΔΙΤ επί 10 ολόκληρα χρόνια!
Σε κάθε περίπτωση, το πέρασμα από την περίοδο “πιλοτικής δοκιμής” στην περίοδο αποδοχής και στη συνέχεια της συντριπτικής αποδοχής του μοντέλου ΣΔΙΤ έχει συνδεθεί άρρηκτα με τη Μονάδα ΣΔΙΤ και το αφοσιωμένο, έμψυχο στελεχιακό δυναμικό της.
Αυτό είναι και το μήνυμα της τιμητικής διάκρισης προς την Μονάδα από το 5ο ΣΔΙΤ FORUM, πιστεύοντας ότι η εμπειρία της μπορεί να συμβάλλει ακόμα περισσότερο στην επιτυχή υλοποίηση των ΣΔΙΤ και κυρίως στην επιτάχυνσή τους.
