Η έμφαση στην προμελέτη, τη διαβούλευση και τα ψηφιακά εργαλεία είναι το κλειδί για την αποφυγή καθυστερήσεων, σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα του ΣΕΓΜ
Στα μεγάλα έργα που σχεδιάζονται στην Αττική, αλλά και στους κινδύνους που ανακύπτουν ήδη από το στάδιο της προμελέτης, αναφέρθηκε ο Γενικός Γραμματέας του ΣΕΓΜ – Συνδέσμου Ελληνικών Εταιρειών–Γραφείων Μελετών, κ. Γεώργιος Ντούλης, στο πλαίσιο του 6ου ΣΔΙΤ Forum.
Όπως επισήμανε, ο περιορισμός των κινδύνων ωρίμανσης προϋποθέτει συγκεκριμένες βασικές αρχές, οι οποίες συνοψίζονται στη ύπαρξη πλήρων και σαφών βασικών δεδομένων για τον σχεδιασμό, στην διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων, στην αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων, καθώς και στον αποτελεσματικό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Πιο αναλυτικά:
Η σημασία της ωρίμανσης από την προμελέτη
Οι διαδικασίες ωρίμανσης αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, ένα από τα πιο κρίσιμα στάδια στην πορεία ενός έργου, καθώς σε αυτές εμφανίζονται συχνά σοβαρά προβλήματα που επηρεάζουν τόσο τα χρονοδιαγράμματα όσο και το κόστος. Η έγκαιρη και σωστή αντιμετώπισή τους από τη φάση της προμελέτης είναι απαραίτητη ώστε η δημοπράτηση να μην οδηγηθεί σε μεγάλες καθυστερήσεις ή σε επανασχεδιασμούς.
Αναφερόμενος στα πιθανά νέα έργα στην Αττική, ο κ. Ντούλης έκανε λόγο, μεταξύ άλλων, για παρεμβάσεις στον Κηφισό, τον κόμβο Σκαραμαγκά, επεκτάσεις και κόμβους αποσυμφόρησης της Αττικής Οδού, την αναβάθμιση της Λεωφόρου Βουλιαγμένης και τις συνδέσεις με το Ελληνικό, πιθανές παρεμβάσεις στη Λεωφόρο Ποσειδώνος, καθώς και τον νέο οδικό άξονα Ελευσίνα – Θήβα. Κομβικό ζήτημα παραμένει, όπως σημείωσε, η εξασφάλιση των αναγκαίων χρηματοδοτήσεων για την υλοποίησή τους.
Κύριοι κίνδυνοι στο στάδιο της προμελέτης
Στο στάδιο της προμελέτης εντοπίζονται συχνά ελλείψεις στα πρωτογενή στοιχεία, με τοπογραφικά, γεωτεχνικά και κυκλοφοριακά δεδομένα να εκτελούνται σε περιορισμένη κλίμακα για λόγους κόστους. Παράλληλα, παρατηρείται ασαφής καθορισμός απαιτήσεων και λειτουργικών προδιαγραφών, οι οποίες συχνά συντάσσονται την τελευταία στιγμή, με προσθήκες ή αφαιρέσεις που μεταβάλλουν το πλαίσιο του έργου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στις διοικητικές και περιβαλλοντικές εγκρίσεις, καθώς και στο ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής. Όπως υπογράμμισε, όταν ο σχεδιασμός δεν έχει γίνει αποδεκτός από την κοινωνία ή τους φορείς που την εκπροσωπούν, δημιουργούνται σημαντικές καθυστερήσεις και ανατροπές. Παράλληλα, η ανεπαρκής προσέγγιση του κόστους και η δυσκολία αναθεωρήσεων λόγω έλλειψης κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων επιβαρύνουν περαιτέρω την πορεία των έργων.
Στρατηγικές περιορισμού των κινδύνων
Για την αποφυγή των παραπάνω προβλημάτων, ο κ. Ντούλης πρότεινε συγκεκριμένες στρατηγικές:
- Πρώιμη και ολοκληρωμένη συλλογή δεδομένων (τοπογραφικών, γεωτεχνικών, κυκλοφοριακών κτλ.),
- Επικαιροποίηση παλαιότερων μελετών,
- Ανάπτυξη εναλλακτικών σεναρίων ήδη από τα αρχικά στάδια,
- Έγκαιρο συντονισμό με όλους τους άμεσα εμπλεκόμενους φορείς και Οργανισμούς Κοινής Ωφέλειας,
- Ενοποιημένο χρονοδιάγραμμα εγκρίσεων και
- Συνεχή διαβούλευση με φορείς και τοπικές κοινωνίες.
Παραδείγματα έργων με προβλήματα ωρίμανσης
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα έργων που δεν υλοποιήθηκαν όπως είχαν αρχικά σχεδιαστεί ή ακυρώθηκαν, ανέφερε την Περιφερειακή Υμηττού, τη Γραμμή 2 του Μετρό προς το Ελληνικό, τον κόμβο Καλαμακίου – Ποσειδώνος και τον κόμβο Σκαραμαγκά. Κοινός παρονομαστής σε όλες τις περιπτώσεις ήταν η ανεπαρκής διαβούλευση και ο ελλιπής συντονισμός, που οδήγησαν τελικά σε απώλεια χρηματοδότησης και αλλαγές στη χάραξη.
Αναφερόμενος στη φημολογούμενη σήραγγα Ηλιούπολης, τόνισε ότι απαιτείται έγκαιρη και ειλικρινής ενημέρωση των κατοίκων και των φορέων, καθώς ενδέχεται να προκύψουν τεχνικές ανάγκες, όπως φρεάτια αερισμού ή καπναγωγοί, που επηρεάζουν την αποδοχή του έργου.
Ο ρόλος των ψηφιακών εργαλείων
Κλείνοντας, ο κ. Ντούλης υπογράμμισε τη σημασία της αξιοποίησης σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων, όπως:
- BIM (Building Information Modeling), η χρήση του οποίου μπορεί να επεκταθεί σε πολλές άλλες εφαρμογες.
- GIS το οποίο μπορεί να επικαιροποιηθεί και να ενοποιήσει όλα τα περιβαλλοντικά δεδομένα,
- Cost Benefit Analysis Tool, για την ανάλυση κόστους–οφέλους,
- Ψηφιακά ομοιώματα (Digital Twins), τα οποία πρέπει να επεκτείνουμε στις εφαρμογές μας καθώς μας επιτρέπουν να πλησιάζουμε περισσότερο στην πραγματικότητα και την ορθή λειτουργία των έργων και
- Εργαλεία συντονισμού και διαχείρισης ομάδων.
Όπως σημείωσε, τα εργαλεία αυτά δεν πρέπει να περιορίζονται μόνο σε μελετητές και κατασκευαστές, αλλά να ενσωματωθούν και στις ίδιες τις δημόσιες υπηρεσίες, ώστε να βελτιωθεί συνολικά η διαδικασία ωρίμανσης και υλοποίησης των έργων.
