Ανενεργά έργα ΣΔΙΤ με τρέχουσα αξία 2,3 δισ. ευρώ πρέπει να επαναξιολογηθούν και να δοθεί άμεση προτεραιότητα στα έργα του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τον Επικεφαλή Επιχειρηματικής Ανάπτυξης, Παραχωρήσεων & ΣΔΙΤ του Ομίλου ΑVAX
Την άμεση στροφή σε έργα που αφορούν το περιβάλλον αλλά και την επαναξιολόγηση καθυστερημένων έργων ΣΔΙΤ, τα οποία σε όρους καθαρής αξίας αντιστοιχούν περίπου στο 25% του συνολικού προγράμματος, πρότεινε μεταξύ άλλων ο κ. Λεωνίδας Καταβελάκος, Head of Βusiness Development, Concessions & PPPs του Ομίλου ΑVAX στο 6ο ΣΔΙΤ Forum.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε «η επόμενη μέρα δεν μπορεί να μην αφορά το περιβάλλον» και κατέγραψε επακριβώς τους τομείς των άμεσα αναγκαίων περιβαλλοντικών έργων με έμφαση στο νερό. Αναφορικά με τα ανενεργά έργα που κατά την εκτίμησή του θα πρέπει να επαναξιολογηθούν καθώς δεσμεύουν πόρους από άλλα έργα, είναι της τάξης των 2,3 δισ. ευρώ σε τρέχουσα καθαρά αξία.
Επίσης, αναφέρθηκε στις μακροχρόνιες καθυστερήσεις που σημειώνονται στους διαγωνισμούς για τις μονάδες διαχείρισης αποβλήτων με έμφαση στις μονάδες της Αττικής και όχι μόνο, τονίζοντας ότι ο μέσος χρόνος των συμβάσεων έργων ΣΔΙΤ είναι πέντε χρόνια, τη στιγμή που οι ανάγκες τρέχουν πιο γρήγορα και ο χρόνος ξεπερνά τον αρχικό σκοπό των έργων.
Επαναξιολόγηση ανενεργών έργων
Αναλυτικότερα: Σχολιάζοντας στο πλαίσιο του πρώτου πάνελ του συνεδρίου με θέμα τον Χάρτη των έργων ΣΔΙΤ, το πρόγραμμα των 28 έργων που παρουσίασε ο Διευθυντής της Μονάδας ΣΔΙΤ κ. Νίκος Σέργης, ο κ. Καταβελάκος επεσήμανε ότι, πέρα από τα έργα που έχουν υπογραφεί ήδη, υπάρχουν και 21 έργα τα οποία δεν έχουν εξέλιξη. Στο πλαίσιο ενός προγράμματος συνολικής αξίας της τάξης των 9 δισ. ευρώ, τα ανενεργά εδώ και χρόνια (ή πολύ καθυστερημένα έργα), αντιστοιχούν σε όρους καθαρής παρούσας αξίας σε 2,3 δισ. ευρώ δηλαδή στο 25% του προγράμματος. Αυτό, όπως είπε, πρέπει να επαναξιολογηθεί.
Δημιουργία δημοσιονομικού χώρου προς όφελος περιβαλλοντικών έργων
Σύμφωνα με την πρόταση του κ. Καταβελάκου, τα συγκεκριμένα έργα θα πρέπει ενδεχομένως ή να επανασχεδιαστούν ή να αντικατασταθούν προκειμένου να δημιουργηθεί δημοσιονομικός χώρος για την επόμενη μέρα η οποία δεν μπορεί να μην αφορά το περιβάλλον. Προς αυτήν την κατεύθυνση θα πρέπει να εφαρμοστεί και η σχετική τεχνογνωσία που έχει αποκτήσει όλα αυτά τα χρόνια, η αγορά των συμβούλων αλλά και των επενδυτών.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όποια έργα γίνουν εφεξής θα πρέπει να αφορούν το περιβάλλον. Οι κρίσιμοι τομείς είναι: Η διαχείριση των αποβλήτων, στερεών και υγρών, οι μεταφορές, η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων και των υφιστάμενων υποδομών και το βασικότερο όλων, η διαχείριση του νερού.
Προτεραιότητες η επιτάχυνση του ΥΔΩΡ 2 και η συντήρηση του Δικτύου Ύδρευσης
Αναφερόμενος ειδικότερα στο πρόγραμμα ΥΔΩΡ 2, υπενθύμισε ότι αυτό περιλάμβανε αρχικά 22 έργα από τα οποία έχουν υπογραφεί τα τρία μετά από τέσσερα χρόνια. Τα έργα του ΥΔΩΡ 2 πρέπει να επιταχυνθούν σημαντικά, γιατί το πρόγραμμα έχει μέχρι στιγμής καλύψει μόνο μία πολύ μικρή έκταση και περιορισμένο μέρος από τις αγροτικές ανάγκες που καταγράφονται στη χώρα.
Επίσης δεν έχει συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα ΥΔΩΡ 2, αλλά ούτε και στον συνολικότερο σχεδιασμό, το δίκτυο ύδρευσης το οποίο είναι απαρχαιωμένο και κακά συντηρημένο. Σύμφωνα με τον κ. Καταβελάκο, στις 8 μεγαλύτερες πόλεις της Ελλάδας υπάρχουν 16. 000 χιλιόμετρα δικτύου ύδρευσης με πολύ μεγάλες απώλειες. Προκειμένου το δίκτυο αυτό να συντηρηθεί σωστά, θα απαιτηθούν νέες σημαντικές επενδύσεις. Η συγκεκριμένη ανάγκη, είναι επείγουσα λόγω λειψυδρίας- κλιματολογικών αλλαγών και θα πρέπει ενδεχομένως να συμπεριληφθεί στον σχεδιασμό της Μονάδας ΣΔΙΤ και του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Ενεργειακή αναβάθμιση κτιρίων με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο
Αναφερόμενος στην επίσης επείγουσα ανάγκη ενεργειακής αναβάθμισης των κτιρίων, το στέλεχος του Ομίλου ΑVAX, επεσήμανε ότι πρόκειται για έναν πολύ εύκολο τρόπο να ξεκινήσουν έργα ΣΔΙΤ για τα οποία δεν χρειάζεται μεγάλος δημοσιονομικός χώρος. Κι αυτό, γιατί μεγάλο μέρος της αμοιβής του ιδιωτικού φορέα θα καλύπτεται από την εξοικονόμηση της ενέργειας. Επομένως, ενώ η συντήρηση του ακινήτου θα συνεχίζει να κοστίζει στο δημόσιο περίπου το ίδιο ή λίγο περισσότερο, θα καλύπτεται με αυτόν τον τρόπο το κόστος του ιδιωτικού φορέα, ο οποίος όμως θα έχει ήδη αναβαθμίσει ενεργειακά το κτίριο. Δεδομένου ότι είναι πάρα πολλά τα κτίρια τα οποία χρειάζονται ενεργειακή αναβάθμιση, το όλο θέμα έχει απόλυτο νόημα να προχωρήσει.
Οι καθυστερήσεις υπονομεύουν τις λύσεις των υποδομών διαχείρισης αποβλήτων
Στον τομέα των έργων διαχείρισης απορριμμάτων με ΣΔΙΤ, ο κ. Καταβελάκος ήταν ιδιαίτερα επικριτικός, τονίζοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι καθυστερήσεις είναι τόσο μεγάλες, που ενδέχεται να υπονομεύσουν τις προσφερόμενες τεχνολογικές λύσεις. Όπως είπε, από το 2019, μόλις ένα έργο αναμένεται να κλείσει και να υπογραφεί σύντομα κι αυτό είναι η ΜΕΑ Δυτικού Τομέα Θεσσαλονίκης. Ειδική αναφορά έκανε επίσης στις μονάδες διαχείρισης αποβλήτων της Αττικής, οι οποίες βρίσκονται σε πλήρη στασιμότητα από το 2021, αλλά και στις μονάδες της Ρόδου και της Σαντορίνης, που επίσης καθυστερούν έχοντας προϋπολογισμούς του 2020. Πέραν όμως από τους προϋπολογισμούς άλλων εποχών, το θέμα που τίθεται είναι, κατά πόσο μετά από τόσα χρόνια, οι προτεινόμενες τεχνολογικές λύσεις παραμένουν επίκαιρες. Και σε αυτό το θέμα, θα πρέπει σύμφωνα με τον ίδιο να υπάρξει ένας επανασχεδιασμός.
Η συντήρηση του σιδηροδρόμου να γίνει με ΣΔΙΤ
Αναφορικά με τον σιδηρόδρομο, υπενθύμισε τις πρόσφατες ανακοινώσεις του Υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών, σύμφωνα με τις οποίες, εντός του 2026 θα παραγγελθούν νέοι συρμοί ενώ προγραμματίζεται η συντήρηση του σιδηροδρόμου μέσω service level agreements. Όπως τόνισε χαρακτηριστικά το στέλεχος του ομίλου ΑVAX «προκειμένου να αποδώσουν οι συρμοί πρέπει να συντηρηθεί το δίκτυο. Είναι μια μεγάλη επένδυση, που όμως πρέπει να γίνει οπωσδήποτε. Εφόσον ο στόχος είναι να υλοποιηθεί αυτή και μέσω service level agreements, το ΣΔΙΤ είναι το πλέον κατάλληλο μοντέλο για τη συνολική συντήρηση του σιδηροδρόμου» κατέληξε.
Ειδική αναφορά έκανε ο κ. Καταβελάκος και στον Σιδηροδρομικό Άξονα της Βορείου Ελλάδας. Υπενθύμισε, ότι από τον Φεβρουάριο του 2023, οπότε το έργο έλαβε έγκριση από την Διυπουργική ΣΔΙΤ δεν έχει υπάρξει κάποια εξέλιξη στον διαγωνισμό. Για να προσθέσει, ότι αν σκεφτεί κανείς ότι το συγκεκριμένο έργο, το οποίο είναι περίπου 400 χιλιόμετρα, αποτελεί μόνον ένα μικρό κομμάτι των 2.500 και παραπάνω χιλιομέτρων σιδηροδρόμου που έχουμε στην Ελλάδα, αντιλαμβάνεται ότι ο συγκεκριμένος τομέας έχει σημαντική προτεραιότητα.
Συντήρηση οδικού δικτύου με εμπλοκή μικρότερων εταιρειών
Τέλος, σχετικά με το περιφερειακό οδικό δίκτυο επεσήμανε ότι, ενώ το κύριο οδικό δίκτυο έχει ολοκληρωθεί με σύγχρονους αυτοκινητόδρομους, ασφαλέστατους και λειτουργικούς «μόλις βγει κανείς από τον αυτοκινητόδρομο, ταξιδεύει πίσω στον χρόνο σε ένα περιφερειακό δίκτυο απαρχαιωμένο και χωρίς να υπάρχει σωστή συντήρηση».
Στο σημείο αυτό, συντάχθηκε με την πρόταση δημιουργίας clusters εξειδικευμένων έργων συντήρησης που είχε προτείνει νωρίτερα ο εταίρος της Grant Thortnonπου κ. Παναγιώτης Πρόντζας, προκειμένου να δημιουργηθεί και να δημοπρατηθεί μία αγορά ΣΔΙΤ και για τις εταιρείες μικρότερου μεγέθους, οι οποίες θα μπορούν πλέον να εμπλακούν πιο ενεργά στις ΣΔΙΤ, καθώς το μέγεθος των έργων και η πολυπλοκότητα των συμβάσεων δεν το επιτρέπει μέχρι στιγμής.
