Προέχει η ανάπτυξη των υποδομών διαλογής στην πηγή, τόνισε ο Μανώλης Γραφάκος στο Forum Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων – Βιομάζα – Βιομεθάνιο.
Στην εξασφάλιση της πρώτης ύλης ως βασικής προϋπόθεσης για να δημιουργηθούν οι έξι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης τύπου ΣΔΙΤ που σχεδιάζει το ΥΠΕΝ, επέμεινε ιδιαίτερα ο Γενικός Γραμματέας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Μανώλης Γραφάκος, μιλώντας προ διημέρου στο 3ο Επενδυτικό – Επιστημονικό Forum «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων Βιομάζα – Βιομεθάνιο 2025» με διοργανωτές την A Εnergy και το ΣΔΙΤ Forum.
Όπως χαρακτηριστικά διευκρίνισε ο κ. Γραφάκος, στην παρούσα φάση δεν υπάρχει επαρκές υπόλειμμα για να στηρίξει τη λειτουργία του σχεδιαζόμενου δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων (Αττική, Βοιωτία, Ξάνθη/Ροδόπη, Κοζάνη/Πτολεμαΐδα, Πελοπόννησος/Δυτική Ελλάδα και Κρήτη), καθώς το μεγαλύτερο ποσοστό απορριμμάτων καταλήγει απευθείας στον πράσινο κάδο ή σε χώρους ταφής (ΧΥΤΑ), χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική διαλογή και επεξεργασία.
Προέχει λοιπόν, η ανάπτυξη και ολοκλήρωση των υποδομών επεξεργασίας και διαλογής στην πηγή. Όπως ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων, σήμερα η Ελλάδα διαθέτει ήδη 13 μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων σε λειτουργία, 25 βρίσκονται υπό κατασκευή και πέντε πολύ κοντά στη σύμβαση (Κέρκυρα, Λάρισα, Καβάλα, και δύο στη Θεσσαλονίκη). Οι συγκεκριμένες μονάδες θα εξασφαλίσουν την πρώτη ύλη για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης και θα υλοποιήσουν τα «σχέδια χωριστής συλλογής», δηλαδή συλλογή σε διαφορετικά ρεύματα. Για να προσθέσει, ότι “θα έχουμε ένα αναβαθμισμένο δίκτυο υποδομών που θα παρέχει καλής ποιότητας υπολείμματος SRF για να μπορεί να αξιοποιηθεί είτε από την τσιμεντοβιομηχανία είτε από τις μονάδες WtE – Waste 2 Energy”. Επομένως, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, εφόσον προχωρήσει μέσα στο 2026 η συμβασιοποίηση όλων των μονάδων επεξεργασίας αποβλήτων, θα έχει εξασφαλιστεί και η πρώτη ύλη (σε ορίζοντα τριετίας), για τις μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης ώστε να μπορεί στη συνέχεια να προχωρήσει με ασφάλεια η διαγωνιστική διαδικασία.
Ο κ. Γραφάκος διευκρίνισε πάντως, ότι σε κάθε περίπτωση, βασική μέριμνα είναι να υλοποιηθούν πρώτα οι στόχοι για την ανακύκλωση (μέσα στο επόμενο δίμηνο αναμένονται οι λεπτομέρειες για το τελικό στάδιο του σχεδίου για την ανακύκλωση) με τη χωριστή συλλογή ανακυκλώσιμων υλικών και βιοαποβλήτων και στη συνέχεια το υπόλοιπο θα αξιοποιείται ενεργειακά.
Εν τω μεταξύ, θα κατατεθεί προσεχώς η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, και μέχρι τα τέλη του 2025 θα ολοκληρωθεί το θεσμικό πλαίσιο για την ενεργειακή αξιοποίηση μετά από εκτεταμένο διάλογο με την αγορά και την κοινωνία. Ανάμεσα σε άλλα θα περιγράφει αναλυτικά και τον τρόπο με τον οποίο θα διεξαχθούν οι διαγωνισμοί για τις νέες μονάδες, στη βάση ενός μοντέλου που θα μοιάζει με ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα).
Ποια υπολείμματα αφορά η ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων
Αναφορικά με το είδος των υπολειμμάτων που θα καταλήγουν στην ενεργειακή αξιοποίηση, ο Γενικός Γραμματέας Αποβλήτων διευκρίνισε ότι πρόκειται για ήδη επεξεργασμένα υπολείμματα από τις μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων. Ειδικότερα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «πελετοποιείται», δηλαδή ξηραίνεται, το υπόλοιπο των μονάδων και αντί να οδηγείται σε ταφή θα αξιοποιείται ενεργειακά και θα παράγει πράσινη ενέργεια. Εκτιμάται, ότι το 2030 θα παράγονται στην Ελλάδα 1.450.339 τόνοι «απορριμματογενών ενεργειακών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ)». Ο όρος αυτός, αντιστοιχεί σε όλα τα προϊόντα της επεξεργασίας σύμμεικτων σκουπιδιών, όπως το SRF (που ονομάζεται και «κλάσης 3» και είναι καλύτερης ποιότητας) και το RDF, που είναι υποδεέστερης ποιότητας.
Η τσιμεντοβιομηχανία θα λάβει ένα σημαντικό κομμάτι αυτών των υλικών και στη συνέχεια το υπόλοιπο θα κατανεμηθεί γεωγραφικά στις έξι μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης αποβλήτων που αντιστοιχούν σε έξι περιοχές με συνολική δυναμικότητα 1.186.000 τόνους και παραγωγή 1.030 GWh ετησίως, ενέργεια που αντιστοιχεί στο 2% της συνολικής κατανάλωσης ρεύματος της χώρας, όπως προέκυψε από τα στοιχεία σχετικής μελέτης του ΥΠΕΝ που παρουσιάστηκε στο ίδιο συνέδριο. Οι επιλεγμένες περιοχές χωρίζονται στις περιφέρειες της χώρας με προσανατολισμό να καλύψουν το σύνολο της επικράτειας, δηλαδή Ανατολική Μακεδονία (Ροδόπη), Κοζάνη ή Πτολεμαΐδα (Δυτική Μακεδονία), Αρκαδία ή Ηλεία (Δυτική Ελλάδα και Πελοπόννησος), Βοιωτία (Στερεά Ελλάδα και Ανατολική Αττική) και από μια μονάδα σε Αττική και Κρήτη για την κάλυψη των αντίστοιχων περιοχών.
Πώς θα χρηματοδοτηθούν οι μονάδες
Οι νέες μονάδες θα χρηματοδοτηθούν με ιδιωτικά κεφάλαια, θα έχουν έσοδα από το «κόστος εισόδου» (gate fee) και την αποζημίωση που θα λαμβάνουν οι μονάδες για την παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια με την μορφή σταθερής ταρίφας (feed in tariff).
Ο Γενικός Γραμματέας Αποβλήτων του ΥΠΕΝ με την ευκαιρία της ομιλίας του στο συνέδριο, επιβεβαίωσε επίσης, ότι στόχος του υπουργείου, σε ότι αφορά την τελική επιβάρυνση στους προϋπολογισμούς των δήμων για την ενεργειακή αξιοποίηση, είναι να είναι περίπου αντίστοιχη με την επιβάρυνση από το τέλος ταφής.
Αναφορικά εξάλλου με την ταρίφα (όπως αναφέρθηκε σε επόμενο πάνελ από τον Αντιπρόεδρο του κλάδου Αποβλήτων της ΡΑΑΕΥ, Κωνσταντίνο Αραβώση) είναι νωρίς για να υπάρξει συγκεκριμένη εκτίμηση.
Η προοπτική για το βιομεθάνιο και τους παραγωγούς HORECA
Ο κ. Γραφάκος δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στην ενδεχόμενη απορρόφηση μέρους του αξιοποιήσιμου ενεργειακά υπολείμματος από τις υφιστάμενες μονάδες βιοαερίου ή από τις νέες μονάδες βιομεθανίου. Για το λόγο αυτό, συντάσσεται ήδη μελέτη για έναν οδικό χάρτη, που θα δείξει ποια είναι η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του υπολείμματος σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Προκειμένου εξάλλου να προχωρήσει γρήγορα η συλλογή των οργανικών αποβλήτων, το ΥΠΕΝ στοχεύει στη δημιουργία σχετικού ρεύματος από τους υπόχρεους παραγωγούς των HORECA (εστίαση, ξενοδοχεία).
Προκειμένου τέλος, να προχωρήσει η ενεργειακή αξιοποίηση, κάλεσε όλους τους εμπλεκόμενους σε συμμαχία σοβαρότητας και υπευθυνότητας, υπενθυμίζοντας ότι ο λαϊκισμός έχει ως μόνιμο μότο το «όχι στην καύση απορριμμάτων η οποία επιβαρύνει το περιβάλλον» και ότι ο δρόμος θα είναι δύσκολος.
Σημειώνεται, ότι στο 3ο Επενδυτικό –Επιστημονικό Forum «Ενεργειακή Αξιοποίηση Αποβλήτων Βιομάζα – Βιομεθάνιο 2025», έλαβαν μέρος 35 διακεκριμένοι ομιλητές που εκπροσώπησαν την Πολιτεία, την Αυτοδιοίκηση, τον Ιδιωτικό Τομέα και την Ακαδημαϊκή Κοινότητα με στοχευμένες τοποθετήσεις για τα επίκαιρα αυτά περιβαλλοντικά ζητήματα της εποχής. Οι παρουσιάσεις, τα βίντεο και τα σχετικά άρθρα από το συνέδριο, αναρτώνται σταδιακά στις ιστοσελίδες των διοργανωτών aenergy.gr και sditforum.gr.
Επιστημονικοί Εταίροι της εκδήλωσης ήταν το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας – ΚΑΠΕ, η Ελληνική Εταιρεία Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων – ΕΕΔΣΑ και η Ελληνική Εταιρεία Ανάπτυξης Βιομάζας – ΕΛΕΑΒΙΟΜ. Στους συνεργαζόμενους φορείς περιλαμβάνονται ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών και Επιχειρήσεων Ανακύκλωσης και Ενεργειακής Αξιοποίησης Αποβλήτων – ΣΕΠΑΝ, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Αττικής και Πειραιώς – ΣΒΑΠ, ο Ελληνικός Σύνδεσμος Παραγωγών Βιοαερίου – ΕΣΠΑΒ και ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Επιχειρήσεων ΒΙ.ΠΕ. – ΠΑΣΕΒΙΠΕ.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε , όπως κάθε χρόνο, με τη συνεργασία της Γενικής Γραμματείας Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων του Υπουργείου Περιβάλλον
