– Αμάνδα Βούλγαρη
Οι Πρότυπες Προτάσεις και πως μπορούν να αξιοποιηθούν ως εργαλείο για τη διεύρυνση της επιλογής έργων
Σειρά από χρηματοδοτικά μέσα που, αν και διακριτά στη μορφή, συγκλίνουν ως προς το να καταστήσουν τις υποδομές τραπεζικά εφαρμόσιμες, υπεύθυνες και περιφερειακά εδραιωμένες, πρότεινε ο κ. Παναγιώτης Πρόντζας, Partner, επικεφαλής τμήματος Strategy and Investments της Grant Thornton, με την ευκαιρία της ημερίδας “Χρηματοδότηση Έργων και Υποδομών” του ΣΔΙΤ Forum και της Α Energy.
Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, σε μια εποχή που η πράσινη μετάβαση, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και η ανάγκη για κοινωνική συνοχή συγκλίνουν στην ατζέντα των υποδομών, η ικανότητα μας να σχεδιάζουμε έξυπνα εργαλεία χρηματοδότησης αναδεικνύεται ως κρίσιμη δοκιμασία.
Δεν υπάρχει περιθώριο αναμονής
Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της ομιλίας του, ο κ. Πρόντζας στάθηκε στο ζήτημα των Πρότυπων Προτάσεων και πώς αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν ως εργαλείο για τη διεύρυνση των επιλογών υλοποίησης έργων. Παράλληλα, επεσήμανε ότι βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: ενώ σήμερα (2025) υπάρχουν περιορισμένοι δημοσιονομικοί πόροι για νέα έργα, ο ουσιαστικός δημοσιονομικός χώρος προβλέπεται να δημιουργηθεί το 2037. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «Η ανάγκη για άμεση δράση είναι προφανής – δεν έχουμε την πολυτέλεια της αναμονής».
Οι επενδύσεις σήμερα και η πρόκληση της απορρόφησης
Αναλύοντας το γενικότερο επενδυτικό πλαίσιο, ο κ. Παναγιώτης Πρόντζας επισήμανε ότι η Ελλάδα σήμερα επενδύει περίπου 15% του ΑΕΠ, ποσοστό σημαντικά βελτιωμένο σε σχέση με το παρελθόν, αλλά σαφώς χαμηλότερο από τον μέσο όρο της Ε.Ε. και τον στόχο του 25% που θα διασφάλιζε ουσιαστική σύγκλιση και ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η εξέλιξη του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα.
Τι θα γίνει αν δεν απορροφηθεί το ΤΑ
Όπως ανέφερε, η χώρα μας έχει ήδη απορροφήσει περίπου 22 δις. ευρώ από τα συνολικά 36 δις. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης, όμως απομένουν 14 κρίσιμοι μήνες έως την ολοκλήρωση του προγράμματος για να απορροφηθούν οι υπόλοιποι πόροι. Η μη επίτευξη των οροσήμων συνεπάγεται σοβαρούς κινδύνους: είτε την απώλεια πόρων, είτε τη μεταφορά τους στον κρατικό προϋπολογισμό, κάτι που θα δεσμεύσει τον ήδη περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο.
Οι προκλήσεις στα ΣΔΙΤ και οι ανάγκες του αύριο
Ειδική αναφορά έκανε και στα έργα ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα), όπου εντοπίζεται πλέον ένα επιπρόσθετο πρόβλημα: η περιορισμένη δυνατότητα ένταξης νέων έργων στα επόμενα χρόνια — ειδικά αυτών που χρηματοδοτούνται μέσω αμοιβών διαθεσιμότητας — λόγω της αναμενόμενης δημοσιονομικής πίεσης που θα κορυφωθεί το 2027-2029.
Προτεινόμενα εναλλακτικά χρηματοδοτικά εργαλεία
Σε αυτό το δύσκολο και απαιτητικό περιβάλλον, η ανάγκη για εναλλακτικούς τρόπους χρηματοδότησης έργων είναι επιτακτική, όπως υπογράμμισε ο κ. Πρόντζας. Μεταξύ των προτεινόμενων λύσεων είναι:
- Οι χρεώσεις χρήσης (user charging): μια μέθοδος που μπορεί να αποδώσει, αλλά έχει σαφείς περιορισμούς κοινωνικής αποδοχής.
- Τα Project Bonds: εργαλεία που μπορούν να αξιοποιηθούν περισσότερο, υπό την προϋπόθεση κατάλληλων δομών και αξιοπιστίας των έργων.
- Η διεύρυνση της εμπλοκής των Διεθνών Χρηματοπιστωτικών Ιδρυμάτων (IFIs): Ο ρόλος της EBRD, που συμπληρώνει 10 χρόνια ενεργής παρουσίας στην Ελλάδα, αλλά και παραδείγματα όπως η χρηματοδότηση από την ΕΤΕπ του έργου των φοιτητικών κατοικιών της Κρήτης, δείχνουν το δρόμο για ισχυρότερη διεθνή στήριξη.
Κομβικής σημασίας παραμένει και η παρουσία ενός ισχυρού εγχώριου τραπεζικού συστήματος, το οποίο καλείται να διατηρήσει τη ρευστότητα και την εμπιστοσύνη στην αγορά.
Ο κ. Πρόντζας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συστηματική αναζήτηση εργαλείων και λύσεων δεν είναι απλώς μια χρήσιμη στρατηγική, αλλά μια απόλυτη αναγκαιότητα. Η δημοσιονομική πίεση δεν είναι ένα μελλοντικό ενδεχόμενο αλλά μια πραγματικότητα που πλησιάζει γρήγορα, και η χώρα θα πρέπει να είναι έτοιμη να την αντιμετωπίσει με προνοητικότητα και συνεργασία.
