Ο CEO της INGROUP, ακτινογραφεί τα θετικά και τα αρνητικά του νομοσχεδίου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με ειδική αναφορά στις Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης και στις ασφαλιστικές δικλείδες που λείπουν για την καθημερινότητα των επιχειρήσεων
Συνέντευξη στην Άντα Σεϊμανίδη
Στα θέματα που αντιμετωπίζει ουσιαστικά το νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για τη νομική μετανάστευση, αλλά σε εκείνα που θέτει εν αμφιβόλω, αναφέρεται στην επίκαιρη συνέντευξη που ακολουθεί ο CEO της ΙΝGROUP κ. Νίκος Παπαλάμπρου.
Το νομοσχέδιο, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, επιχειρεί μεταξύ άλλων να αναμορφώσει τις διαδικασίες μετάκλησης για τους εργαζόμενους από τρίτες χώρες, ώστε να καλυφθούν πιο αποτελεσματικά οι πολύ μεγάλες ανάγκες των επιχειρήσεων στον κατασκευαστικό, τουριστικό, βιομηχανικό και αγροτικό κλάδο.
Επιτυγχάνεται ο στόχος; Η μήπως, επί της εφαρμογής, δημιουργούνται και νέα θέματα που πρέπει να διευκρινιστούν; Στην συνέντευξη που ακολουθεί, ο Διευθύνων Σύμβουλος της ΙNGROUP εξηγεί στην δημοσιογράφο Άντα Σεϊμανιδη, ποιες είναι οι πρακτικές δικλείδες για τις επιχειρήσεις που απουσιάζουν από το νομοσχέδιο, κάνοντας ειδική αναφορά στη χρονική διάρκεια των συμβάσεων αλλά και τα σημεία που προβληματίζουν.
Ο κ. Παπαλάμπρου κάνει διαίτερη στη σύντομη χρονική διάρκεια των συμβάσεων, αλλά και στα κριτήρια για τις ΕΠΑ – Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης, που ουσιαστικά αποκλείουν όλες σχεδόν τις αδειοδοτημένες επιχείρησεις.
Πώς βλέπετε με την εμπειρία μιας εξειδικευμένης εταιρείας το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για την μετακλητή απασχόληση; Απλοποιεί πράγματι τις διαδικασίες μετάκλησης;
Καταρχάς είναι θετικό ότι ως χώρα έχουμε πλέον συνειδητοποιήσει πως η ενίσχυση της νόμιμης μετανάστευσης είναι μονόδρομος, τόσο προς το συμφέρον της οικονομίας όσο και της κοινωνίας. Το σχέδιο νόμου δεν αφορά απλώς μεμονωμένες αλλαγές, αλλά μια συνολική επικαιροποίηση του πλαισίου για τη νόμιμη μετανάστευση, σε εναρμόνιση και με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας.
Σε επίπεδο στόχου κινείται σωστά. Όμως η απλοποίηση δεν αφορά μόνο το τι γράφει ο νόμος, αλλά και τι γίνεται στην πράξη. Αν δεν τηρούνται τα βήματα και αν δεν υπάρχουν σαφείς προθεσμίες και λογοδοσία των υπηρεσιών, ο χρόνος έλευσης δύσκολα θα μειωθεί ουσιαστικά. Άρα υπάρχει πρόθεση εκσυγχρονισμού, αλλά χρειάζονται πρακτικές δικλείδες για να το δούμε στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων.
Να σημειώσω επίσης ότι με εξέπληξε η μικρή συμμετοχή στη διαβούλευση, δεδομένου ότι μιλάμε για ένα νομοσχέδιο που αφορά άμεσα την αγορά και την κοινωνία.
2. Ποια θα χαρακτηρίζατε ως θετικά και ποια ως μη θετικά σημεία του σχεδίου και τα οποία χρήζουν διόρθωσης;
Η γενική κατεύθυνση είναι σωστή. Υπάρχει προσπάθεια να μπει τάξη στη νόμιμη μετανάστευση και να οργανωθεί καλύτερα η διαδικασία μετάκλησης, κάτι που η αγορά το ζητά εδώ και χρόνια.
Θετική ως ιδέα είναι και η συμμετοχή περισσότερων φορέων, όπως οι Εταιρείες Προσωρινής Απασχόλησης, που έχουν εμπειρία στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και στη συμμόρφωση.
Υπάρχουν όμως και σημεία που χρειάζονται διόρθωση. Ο μεγαλύτερος προβληματισμός αφορά τη δυνατότητα αλλαγής εργοδότη πολύ νωρίς, μέσα στους πρώτους έξι μήνες. Αυτό δημιουργεί αστάθεια και μεταφέρει όλο το ρίσκο στον εργοδότη που έχει επενδύσει.
Στην εποχική εργασία το πρόβλημα είναι ακόμη πιο έντονο. Αν μπορεί να χαθεί προσωπικό μέσα στη σεζόν, τινάζεται στον αέρα ο προγραμματισμός μιας ολόκληρης τουριστικής περιόδου.
Τέλος, στο θέμα των ΕΠΑ, προβληματίζει το κριτήριο μετοχικού κεφαλαίου των 2 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο είναι δυσανάλογο και στην πράξη αποκλείει σχεδόν όλες τις αδειοδοτημένες εταιρείες.
3. Να δούμε τα επιμέρους θέματα ένα -ένα. Καταρχάς σε ότι αφορά τη σύντμηση του συνολικού χρόνου έλευσης των εργαζομένων τρίτων χωρών στην Ελλάδα, οι ξενοδόχοι διατυπώνουν σημαντικές ενστάσεις ως προς τις ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου και προτείνουν δεσμευτικές προθεσμίες ως προς τις διαδικασίες εξέτασης της μετάκλησης αλλά και έκδοσης της βίζας…
Εδώ οι ξενοδόχοι έχουν απόλυτο δίκιο. Χωρίς δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα σε κάθε στάδιο δεν υπάρχει προβλεψιμότητα. Ο τουρισμός δουλεύει με ημερομηνίες. Αν δεν ξέρεις πότε θα έρθει ο εργαζόμενος, δεν μπορείς να σχεδιάσεις.
Χρειάζονται ρεαλιστικές αλλά υποχρεωτικές προθεσμίες και καλύτερος συντονισμός με τη διαδικασία της βίζας, γιατί εκεί συνήθως κολλάει το σύστημα. Αυτό είναι κρίσιμο τόσο για την εποχική όσο και για την εξαρτημένη εργασία.
4. Διατυπώνονται επίσης ενστάσεις και για τις ρυθμίσεις που μειώνουν τη διάρκεια της σύμβασης στους έξι μήνες. Πρακτικά τι αποτέλεσμα μπορεί να έχει αυτό στην ανταπόκριση από πλευράς μετακλητών απασχολουμένων;
Ο στόχος δεν πρέπει να είναι μόνο να καλύψουμε αριθμητικά τις θέσεις, αλλά να προσελκύσουμε το πλέον κατάλληλο προσωπικό. Όταν όμως ένας εργοδότης ξέρει ότι σε έξι μήνες ο εργαζόμενος μπορεί να φύγει, ποιο είναι το κίνητρο να επενδύσει σε σωστή επιλογή και εκπαίδευση;
Η πραγματικότητα είναι ότι η απόδοση ενός αλλοδαπού εργαζομένου φτάνει σε ικανοποιητικό επίπεδο μετά από 1,5 έως 4 μήνες. Άρα τελικά ωφελείται ο επόμενος εργοδότης, κάτι που δημιουργεί στρέβλωση στην αγορά και αποδυναμώνει τη διαδικασία της μετάκλησης.
5. Το δικαίωμα συμμετοχής και των ΕΠΑ στη διαδικασία μετάκλησης είναι μια καινοτομία του σχεδίου νόμου: πως νομίζετε ότι θα συμβάλλει στην πράξη;
Οι ΕΠΑ μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά. Έχουν τεχνογνωσία, διαδικασίες και εμπειρία στη συμμόρφωση. Μπορούν να λειτουργήσουν ως οργανωμένος δίαυλος που μειώνει λάθη και καθυστερήσεις.
Αυτό όμως ισχύει μόνο αν το πλαίσιο είναι πραγματικά ανοικτό και εφαρμόσιμο, όχι αν στην πράξη αποκλείονται σχεδόν όλες οι αδειοδοτημένες ΕΠΑ.
6. Θεωρείτε λοιπόν ότι η προϋπόθεση συμμετοχής των ΕΠΑ μόνο σε περίπτωση που είναι κεφαλαιουχικές εταιρείες και έχουν μετοχικό κεφάλαιο άνω των δύο εκ. ευρώ δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού;
Στην πράξη, ναι, γιατί περιορίζει τη συμμετοχή σε ελάχιστους παίκτες. Όταν υπάρχουν πάνω από 30 αδειοδοτημένες ΕΠΑ και τελικά το συγκεκριμένο κριτήριο καλύπτεται μόνο από 2 εταιρείες, δημιουργείται ένα ολιγοπώλιο.
Η αγορά χρειάζεται ανταγωνισμό και επάρκεια επιλογών — ειδικά όταν μιλάμε για ένα τόσο κρίσιμο θέμα όπως οι ελλείψεις προσωπικού.
7. Για να καταλάβουμε, λέτε ότι τη στιγμή που ακόμα και ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να συμμετέχει στη διαδικασία της μετάκλησης, μια ΕΠΑ πρέπει οπωσδήποτε να έχει μετοχικό κεφάλαιο ύψους άνω των δύο εκ. ευρώ;
Ακριβώς εκεί υπάρχει ασυνέπεια. Αν το σύστημα επιτρέπει σε πολύ μικρότερους εργοδότες να συμμετέχουν, είναι παράδοξο να απαιτεί από μια ήδη αδειοδοτημένη και εποπτευόμενη ΕΠΑ ένα τόσο υψηλό κεφαλαιακό κριτήριο, το οποίο άλλωστε δεν είναι προαπαιτούμενο για τη σύστασή της.
8. Γιατί όμως να κάνει μια τέτοια επιλογή το αρμόδιο υπουργείο; Μήπως θεωρεί ότι επειδή οι ΕΠΑ ελέγχονται αυστηρά από το κράτος διασφαλίζονται περισσότερο τα δικαιώματα των προσωρινών απασχολουμένων;
Η προστασία των δικαιωμάτων των προσωρινά απασχολουμένων είναι σωστή επιδίωξη. Δημιουργούνται όμως τρία ερωτήματα:
- Για ποιο λόγο οι ΕΠΑ δύνανται να δραστηριοποιούνται ως εργοδότες εντός Ελλάδος, αλλά ουσιαστικά περιορίζεται η συμμετοχή τους στη διαδικασία μετάκλησης;
- Οι χιλιάδες εργαζόμενοι στις ΕΠΑ δεν προστατεύονται επαρκώς;
- Ποιος είναι ο λόγος καθορισμού κριτηρίου μετοχικού κεφαλαίου από το Υπουργείο Μετανάστευσης, όταν αυτό δεν αποτελεί προϋπόθεση αδειοδότησης από το αρμόδιο Υπουργείο Εργασίας;
9. Είναι πάντως αλήθεια ότι εφόσον η χώρα μας επιθυμεί να εξασφαλίσει ένα πολύ καλό όνομα εργοδότη εργαζομένων τρίτων χωρών θα πρέπει να φροντίσει ώστε οι άμεσα εμπλεκόμενοι να τηρούν στο έπακρον ασφαλιστικές και άλλες υποχρεώσεις. Ποιος θα το ελέγχει αυτό;
Ο έλεγχος πρέπει να είναι πολυεπίπεδος: ΕΡΓΑΝΗ, e-ΕΦΚΑ, Επιθεώρηση Εργασίας και οι αρμόδιες υπηρεσίες μετανάστευσης.
Το κρίσιμο είναι η διασύνδεση και ο «κόφτης»: όποιος έχει σοβαρές παραβάσεις να μη μπορεί να συμμετέχει στη μετάκληση. Αυτό προστατεύει εργαζόμενους, υγιείς επιχειρήσεις και τη χώρα.
10. Εκτιμάτε τελικά ότι το άρθρο 2 του υπό διαβούλευση σχεδίου θα μπορούσε ακόμα και να προσβληθεί ως προς την συνταγματικότητά του ή να θεωρηθεί νομικά ότι δημιουργεί συνθήκες άνισου ανταγωνισμού;
Δεν είναι δική μου δουλειά να κρίνω τη συνταγματικότητα, παρότι υπάρχουν σχετικές νομικές γνωμοδοτήσεις.
Από πλευράς αγοράς όμως είναι σαφές ότι όταν μια ρύθμιση αποκλείει το μεγαλύτερο μέρος των αδειοδοτημένων φορέων χωρίς σαφή αναλογική αιτιολόγηση, δημιουργεί εύλογες ενστάσεις. Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να διορθωθεί τώρα, μέσα στη διαβούλευση, ώστε να μην υπάρξουν προβλήματα αργότερα.
