Οι παραχωρήσεις παρέχουν πιο ξεκάθαρες λύσεις, μεγαλύτερη ταχύτητα και ευκολία στην αξιολόγηση σε σχέση με τις ΣΔΙΤ, οι οποίες αντιμετωπίζουν επιπλέον, σημαντικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς
Το μοντέλο παραχώρησης θα είναι, σύμφωνα και με τις πρόσφατες τοποθετήσεις Νίκου Ταχιάου στη ΔΕΘ, η τελική επιλογή του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, προκειμένου να προχωρήσουν οι Πρότυπες Προτάσεις, δηλαδή τα νέα οδικά έργα που θα πρέπει να υλοποιηθούν για την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση της Αττικής.
Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους το υπουργείο προσανατολίζεται στη συγκεκριμένη μέθοδο και όχι στις ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα), είναι κυρίως δύο:
- Πρώτον, οι παραχωρήσεις παρέχουν πιο ξεκάθαρες λύσεις, μεγαλύτερη ταχύτητα και μεγαλύτερη ευκολία στην αξιολόγηση σε σχέση με τις ΣΔΙΤ και
- Δεύτερον, οι ΣΔΙΤ έχουν πλέον σημαντικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, όπως επεσήμανε και ο Αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης στο πλαίσιο της πρόσφατης ημερίδας του ΣΔΙΤ Forum με θέμα “Χρηματοδότηση Έργων και Υποδομών – Πρότυπες Προτάσεις”.
Δεδομένου ότι τα νέα οδικά έργα που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν στην Αττική για την αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας δεν χρηματοδοτούνται πλέον από ευρωπαϊκούς πόρους, το αρμόδιο υπουργείο Υποδομών είχε προετοιμαστεί και “επιστρατεύσει” πριν από δύο χρόνια, το ειδικό θεσμικό πλαίσιο των Πρότυπων Προτάσεων, σε αντιστοιχία περίπου με το θεσμικό καθεστώς που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες στον κόσμο, όταν δεν υπάρχουν επαρκείς πόροι διαθέσιμοι για αναγκαίες υποδομές.
Oι προβληματισμοί για το αρχικό θεσμικό πλαισίου
Επειδή όμως δεν έχει υπάρξει ακόμα διευρυμένη εφαρμογή της συγκεκριμένης μεθόδου χρηματοδότησης στην Ευρώπη, πλην Ιταλίας (όπου παρουσιάστηκαν κάποια προβλήματα), οι Πρότυπες Προτάσεις νομοθετήθηκαν μεν το 2022, οι ενδιαφερόμενες εταιρείες κατέθεσαν τις προτάσεις τους οι οποίες τελικά βρέθηκαν στο “ράφι”, καθώς το υπουργείο Υποδομών πάγωσε το αρχικό θεσμικό πλαίσιο.
Τελικά, μελετώντας τις εισηγήσεις χρηματοοικονομικών συμβούλων εξειδικευμένων στο θέμα, αλλά και επιδιώκοντας μια μέθοδο που θα είναι οικεία στη χώρα και θα απαντά σε όλους τους προβληματισμούς, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου έχει καταλήξει να προχωρήσει στην επικαιροποίηση του θεσμικού πλαισίου με αξιοποίηση της μεθόδου των Παραχωρήσεων παρά εκείνης των ΣΔΙΤ.
Οι 4 συν 1 λόγοι για την επιλογή της παραχώρησης
Οι λόγοι, σύμφωνα με πληροφορίες του ΣΔΙΤ Forum, είναι οι εξής:
Πρώτον, η μέθοδος των ΣΔΙΤ , δεν μπορεί προς το παρόν να αξιοποιηθεί παραπέρα καθώς τα έργα ΣΔΙΤ που έχουν ήδη εγκριθεί και βρίσκονται σε διαγωνιστική διαδικασία, υπερβαίνουν μέχρι το 2030 το όριο του 0,5% του ΑΕΠ ετησίως που έχει τεθεί για πληρωμές διαθεσιμότητας. Επομένως για δημοσιονομικούς λόγους δεν μπορούν να εγκριθούν νέα έργα ΣΔΙΤ και μάλιστα τόσο μεγάλου μεγέθους.
Δεύτερον, όπως επίσης αναφέρθηκε πρόσφατα στην ημερίδα του ΣΔΙΤ Forum “Χρηματοδότηση Έργων και Υποδομών- Πρότυπες Προτάσεις”, ο τομέας των παραχωρήσεων διευκολύνει ένα νέο κανάλι παραγωγής έργων, όπως οι Πρότυπες Προτάσεις, δίνοντας καλύτερη λύση σε σχέση με τις κλασσικές Παραχωρήσεις.
Τρίτον, σε μία χώρα όπου λειτουργεί ήδη ένα ξεκάθαρο και διαφανές σύστημα σύστημα Παραχωρήσεων, διευκολύνεται σημαντικά και ο τρόπος αξιολόγησης μιας Πρότυπης Πρότασης, που μπορεί είναι εξίσου διαφανής και ξεκάθαρος και χωρίς να απαιτηθούν χρονοβόρες διαδικασίες. Για παράδειγμα, όπως είχε αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Ιωάννης Μπίτζης, Εταίρος της ΕΥ Ελλάδος θα μπορούσε να προηγηθεί μία προ-αξιολόγηση του έργου πριν γίνει η πλήρης μελέτη.
Τέταρτον, η περίπτωση της Αττικής Οδού και άλλων Παραχωρήσεων, αποδεικνύουν ότι ο χρήστης θα πληρώσει κάτ’ ευχαρίστως ι όταν παίρνει πίσω ένα πολλαπλό όφελος, είτε αυτό είναι χρόνος, είτε μικρότερο κόστος στις μεταφορές του.
Πέμπτον, η δηλωμένη διάθεση και από πλευράς τραπεζών να χρηματοδοτήσουν ένα είδος σύμβασης που τους είναι οικεία, όπως χαρακτηριστικά τόνισε στην ίδια ημερίδα και ο κ. Αλέξανδρος Παναγιωτάκης, επικεφαλής του τμήματος σύνθετων χρηματοδοτήσεων του ομίλου Πειραιώς.
Εξειδικευμένο μοντέλο Παραχώρησης
Για τους παραπάνω λόγους, η λύση του κυκλοφοριακού προβλήματος στην Αττική “δείχνει” στην κατεύθυνση ενός εξειδικευμένου τύπου Παραχώρησης για την εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων με τον υφυπουργό Υποδομών, Νίκο Ταχιάο, να τονίζει ότι πλέον «η Αττική μπαίνει στο στόχαστρο». Τις προάλλες μάλιστα στη ΔΕΘ, προανήγγειλε τον διαγωνισμό για την ολοκλήρωση του τριπλού κόμβου Σκαραμαγκά ως το τέλος του 2025 με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο ένταξής του στο ΕΣΠΑ. Με αυτά τα δεδομένα, τα επόμενα σημαντικά οδικά έργα κυκλοφοριακής ανακούφισης της Αττικής θα γίνουν πιθανότατα με συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, ενώ οι Πρότυπες Προτάσεις είναι βέβαιο, ότι μέχρι του 2026 θα έχουν, αν μη τι άλλο αποκτήσει ένα νέο επικαιροποιημένο θεσμικό πλαίσιο
