Η πυρκαγιά στη Βοιωτία αποτελεί ενδεχομένως την πλέον καταστροφική φωτιά στην Ελλάδα μετά την πυρκαγιά στην Πάρνηθα, που συνδέεται με το εναέριο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Ώρα μηδέν για πιο αποτελεσματικά μέτρα προστασίας από τις πυρκαγιές στα εναέρια δίκτυα μεταφοράς ενέργειας φέρνουν οι μεγάλες πυρκαγιές σε Βοιωτία και Δυτική Αττική. Η πυρκαγιά στη Βοιωτία, η οποία, μετά από τη φωτιά στην Πάρνηθα το 2021, θα αποδειχθεί ενδεχομένως η πλέον καταστροφική φωτιά στην Ελλάδα που προκλήθηκε από εναέριο δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, δείχνει με τον πλέον οδυνηρό τρόπο ότι η ενίσχυση της ασφάλειας των υπέργειων δικτύων μεταφοράς ενέργειας αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα στον τομέα της πρόληψης. Το πόσο εύκολο είναι να προκληθούν φωτιές από σπινθήρες ή βραχυκυκλώματα στα εναέρια δίκτυα μεταφοράς ενέργειας είναι γνωστό και, τα τελευταία χρόνια, είδαμε το φαινόμενο να συμβαίνει ανησυχητικά συχνά. Το 2021, η φωτιά στη Βαρυμπόμπη, που κατέκαψε περίπου 100.000 στρέμματα, αποδόθηκε σε γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.
Επιπλέον, σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία που ανάρτησε χθες στην ιστοσελίδα του ο Νίκος Μπελαβίλας, καθηγητής ΕΜΠ και διευθυντής του Εργαστηρίου Αστικού Περιβάλλοντος στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, 15 από τις 41 πυρκαγιές του 2025 είχαν ως αιτία ή αφορμή προβλήματα στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, με συνολική καμένη έκταση περίπου 51.000 στρεμμάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και οι περισσότερες από τις φωτιές που σημειώθηκαν στα Βιομηχανικά Πάρκα τα τελευταία χρόνια, όπως οι φωτιές στο ΒΙΟΠΑ, στις Βιομηχανικές Περιοχές Α΄ και Β΄ Βόλου, στη Βιομηχανική Περιοχή Πάτρας, στη ΒΙΠΕ Ηρακλείου και αλλού. Αν σκεφτεί δε κανείς πόσες χιλιάδες χιλιόμετρα είναι πλέον τα καλώδια μεταφοράς που διατρέχουν τα δάση, προκειμένου να μεταφέρουν την παραγόμενη ενέργεια κυρίως από τις ανεμογεννήτριες, αντιλαμβάνεται γιατί τα εναέρια καλώδια αποτελούν μόνιμο κίνδυνο φωτιάς.
Τα τρέχοντα μέτρα ασφάλειας δεν είναι επαρκή
Η τρέχουσα περίπτωση της πυρκαγιάς στη Βοιωτία, που ξεκίνησε από την Παραλία Λιβαδόστρας στη Βοιωτία για να επεκταθεί στη συνέχεια στον Κιθαιρώνα και την Αττική, έχει ήδη κατακάψει πάνω από 100 χιλιάδες στρέμματα φυσικών οικοσυστημάτων και δασών, πέρα φυσικά από τα εκατοντάδες σπίτια, αγροτικές καλλιέργειες, επιχειρήσεις και άλλες υλικές ζημιές σε υποδομές. Αποδεικνύει περίτρανα ότι τα όποια μέτρα ασφάλειας και προστασίας έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα δεν είναι επαρκή και θα πρέπει το όλο θέμα να αντιμετωπιστεί με διαφορετικό τρόπο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η φωτιά ξεκίνησε από τα καλώδια που μετέφεραν ηλεκτρική ενέργεια από αιολικό πάρκο, σε απόσταση 500 μέτρων από τις ανεμογεννήτριες. Το αιολικό πάρκο, αποτελούμενο από 5 ανεμογεννήτριες τύπου Vestas V136, ισχύος 21 MW, είναι εγκατεστημένο στο όρος Μαύρο Σπιθάρι (θέση κοντά στον Άγιο Βασίλειο του Δήμου Θηβαίων στη Βοιωτία).
Υπενθυμίζεται ότι η Πυροσβεστική και η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (Δ.Α.Ε.Ε.), από τη συνδυαστική αξιολόγηση των ευρημάτων, συμφώνησαν ότι στο ιδιωτικό δίκτυο μεταφοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τις ανεμογεννήτριες προς το κεντρικό δίκτυο ηλεκτροδότησης σημειώθηκε ταλάντωση των αγωγών, η οποία προκάλεσε σπινθηρισμό. Οι σπινθήρες κατέληξαν στο έδαφος, προκαλώντας την έναρξη της πυρκαγιάς, η οποία έλαβε μεγάλες διαστάσεις και επεκτάθηκε από τη Βοιωτία στην Αττική. Μάλιστα, στο ίδιο περίπου σημείο είχε εκδηλωθεί πυρκαγιά και στις 27 Ιουνίου, μόλις 100 μέτρα μακριά από το σημείο που ξεκίνησε η τρέχουσα φωτιά, στην περιοχή Αγίου Βασιλείου και Καλαμακίου Βοιωτίας. Τότε όμως η φωτιά περιορίστηκε γρήγορα λόγω μη ευνοϊκών συνθηκών για την εξάπλωσή της. Προς το παρόν, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, έχουν συλληφθεί ο ηλεκτρολόγος μηχανικός που είχε υπογράψει τη μελέτη και την επίβλεψη του έργου και ο εργολάβος που είχε αναλάβει την κατασκευή του δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αναζητείται και ο ιδιοκτήτης του πάρκου. Η προανάκριση εξετάζει, μεταξύ άλλων, αν το εναέριο δίκτυο είχε κατασκευαστεί με τεχνικές αστοχίες.
Πέρα πάντως από τη φωτιά σε Βοιωτία και Αττική, και η μία από τις δύο φωτιές που προκλήθηκαν στο Ρέθυμνο συνδέεται επίσης με τα εναέρια δίκτυα μεταφοράς ενέργειας. Σε πρόσφατη μάλιστα αξιολόγηση του ΕΜΠ για τη νέα γραμμή υψηλής τάσης Χανιά–Δαμάστα, είχε προταθεί η υπογειοποίηση της γραμμής, λύση που απορρίφθηκε λόγω υψηλού κόστους.
Υπογειοποίηση ή άλλες εναλλακτικές
Μια μερίδα επιστημόνων υποστηρίζει την υπογειοποίηση ως την πλέον αποτελεσματική λύση για την πρόληψη πυρκαγιών, αλλά και για την ασφάλεια του δικτύου συνολικότερα. Ως γενικευμένη λύση, η υπογειοποίηση έχει κατ’ επανάληψη απορριφθεί λόγω πολύ υψηλού κόστους. Τι μένει; Και πώς μπορεί να διασφαλιστεί καλύτερα ο παράγοντας ασφάλειας στα εναέρια δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, στους πυλώνες και στις υποδομές των ΑΠΕ συνολικότερα; Πέρα από τα βασικά πρότυπα ασφάλειας, κυρίως τον καθαρισμό του υποκείμενου εδάφους, που στην περίπτωση των δασών σημαίνει ουσιαστικά την αποψίλωσή τους, υπάρχουν και άλλες τεχνικές λύσεις. Ήρθε ανεπιστρεπτί η ώρα να συγκεντρωθούν από τους αρμόδιους, να επιλεγούν και να χρηματοδοτηθούν οι πιο αποτελεσματικές από αυτές, προκειμένου να μειωθεί στο ελάχιστο ή και να εξαλειφθεί εντελώς η πιθανότητα πρόκλησης φωτιάς.
