Η κατανάλωση του νερού σε ποσοστό 86% στην γεωργία αλλά και η χαμηλή αξιοποίηση της ιλύος στην Ελλάδα, μπορούν να εξισοροπηθούν σε μεγάλο βαθμό από την ανακύκλωση αλλά και την πιο αποτελεσματική διαχείριση υγρών αποβλήτων στο πλαίσιο των ΣΔΙΤ
Την ανακύκλωση νερού ως ουσιαστική λύση για την κατανάλωση σε γεωργία και βιομηχανία, αλλά και την αξιοποίηση των ΣΔΙΤ στο πλαίσιο της ορθολογικής διαχείρισης νερού, προτείνει μεταξύ άλλων πρόσφατη έρευνα του think tank ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ για τα υγρά απόβλητα.
Ο συντονιστής της έρευνας, Κωνσταντίνος Αραβώσης, καθηγητής ΕΜΠ και Αντιπρόεδρος του Κλάδου Αποβλήτων της ΡΑΑΕΥ, αναφερόμενος τις προάλλες στα συμπεράσματά της, επιβεβαίωσε έμμεσα και τη στροφή που εδώ και καιρό επιχειρείται από το ΥΠΕΝ και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης προς αυτή την κατεύθυνση.
Η ανακύκλωση νερού προωθείται άλλωστε ήδη τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς ως η ενδεδειγμένη λύση στο πρόβλημα της λειψυδρίας. Στην Ευρώπη το 11% του πληθυσμού και το 17% του ευρωπαϊκού εδάφους αντιμετωπίζει έλλειψη νερού.
Στροφή σε ανακύκλωση – λύματα
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ανακύκλωση περιλαμβάνονται στην οδηγία Water Framework Directive, η οποία θέτει το συνολικό πλαίσιο για τη διαχείριση του νερού.
Στην Ελλάδα όμως, όπως χαρακτηριστικά τόνισε ο κ. Αραβώσης, αντιμετωπίζουμε πιο σοβαρό αλλά και εξειδικευμένο πρόβλημα, καθώς ποσοστό της τάξης του 86% του νερού καταναλώνεται από τον αγροτικό τομέα. Το πρόβλημα επιδεινώνεται, καθώς και η αξιοποίηση της ιλύος είναι πολύ μικρή.
Υπενθυμίζεται ότι στο ίδιο θέμα έχει αναφερθεί κατ’ επανάληψη, με την ευκαιρία περιβαλλοντικών φόρουμ της Α Energy, και ο Μανώλης Γραφάκος, Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Αποβλήτων του ΥΠΕΝ, προαναγγέλλοντας μάλιστα και μελλοντικά ΣΔΙΤ στον τομέα των λυμάτων.
Το συγκεκριμένο θέμα όμως δεν είναι τόσο απλό, όπως φάνηκε και στην παρουσίαση της έρευνας της ΔΙΑΝΕΟΣΙΣ. Κι αυτό γιατί, όπως υπενθύμισε ο Αντιπρόεδρος της ΡΑΑΕΥ, περίπου οι μισοί από τους μικρούς οικισμούς της χώρας δεν συμμορφώνονται με τις οδηγίες για τα λύματα.
Ανάγκη συμπληρωματικής νομοθεσίας
Ο κ. Αραβώσης σημείωσε ότι το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο είναι πλήρως εναρμονισμένο με το ευρωπαϊκό. Αναφέρθηκε στην ΚΥΑ 2013 που αυστηροποιεί τις προϋποθέσεις επαναχρησιμοποίησης των υδάτων και θέτει τις τεχνικές απαιτήσεις και τις διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου. Τόνισε, ωστόσο, ότι υπάρχουν ελλείψεις στο νομοθετικό πλαίσιο που πρέπει να συμπληρωθούν.
Στην ελληνική πραγματικότητα, κατά τον ίδιο, υπάρχει ένα σύνολο ιδιαιτεροτήτων (μικροί οικισμοί, υψηλή αστικοποίηση αλλά και διαχειριστικές ιδιαιτερότητες) που καθορίζουν τη διαχείριση των χημικών αποβλήτων.
«Στη χώρα μας παρατηρείται υψηλή συνδεσιμότητα συγκριτικά με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά υπάρχει χαμηλή λειτουργική απόδοση. Οι λόγοι είναι πολλοί, όπως ο κατακερματισμός των φορέων, η εξάρτηση από δημόσια χρηματοδότηση και άλλες πιέσεις, όπως η υψηλή κατανάλωση από τη γεωργία. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 86% του ύδατος αφορά στη γεωργία. Επίσης, στην Ελλάδα έχουμε πολύ χαμηλή αξιοποίηση της ιλύος».
Περιγράφοντας την υφιστάμενη κατάσταση, σημείωσε ότι «έχουμε κάνει πρόοδο από τη δεκαετία του ’90. Το 95% του πληθυσμού είναι συνδεδεμένο με εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. Βρισκόμαστε επίσης σε καλή θέση ως προς την κάλυψη των υποδομών. Όμως ένα ποσοστό οικισμών, ήτοι το 47%, εξακολουθεί να μη συμμορφώνεται πλήρως, ενώ πολλές εγκαταστάσεις υπολειτουργούν. Παρατηρούνται επίσης προβλήματα στη συντήρηση και τη λειτουργία των υποδομών».
Η έρευνα κατέγραψε τις προκλήσεις που, μεταξύ άλλων, αφορούν τους μικρούς οικισμούς. «Ενώ τα μεγάλα αστικά κέντρα έχουν συμμορφωθεί πλήρως, υπάρχει το πρόβλημα οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων. Με τον τουρισμό, ο πραγματικός πληθυσμός των οικισμών αυτών μπορεί να φτάσει σε τριπλάσιο ή τετραπλάσιο νούμερο. Εδώ υπάρχει το πρόβλημα των υποδομών: κατασκευάζουμε υποδομές με βάση τις ανάγκες των 2.000 κατοίκων, όμως το καλοκαίρι, π.χ., οι συγκεκριμένες εγκαταστάσεις δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες».
Αναφέρθηκε ακόμη στο πρόβλημα της χρηματοδότησης, καθώς δεν υπάρχουν, κατά τον ίδιο, προγράμματα για τους μικρούς οικισμούς.
Οι προτάσεις υλοποίησης πολιτικών αφορούν 4 πυλώνες:
1ος πυλώνας – Τεχνική και ψηφιακή αναβάθμιση υποδομών
Αφορά ιδιωτικές συνδέσεις, τηλεμετρία και ψηφιοποίηση – οι μεγάλες εταιρείες κατευθύνονται προς τις λύσεις αυτές. Παράλληλα περιλαμβάνει compact συστήματα βιολογικών καθαρισμών, οι οποίοι είναι εύκολο και ελάχιστα κοστοβόρο να τοποθετηθούν σε μικρούς οικισμούς. Επιπλέον, αναγκαίος είναι ο ενεργειακός εκσυγχρονισμός.
2ος πυλώνας – Θεσμική και διαχειριστική αναδιοργάνωση, που αφορά:
- συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα
- ισχυροποίηση των ΔΕΥΑ μέσω ενοποιήσεων
- ελεγκτικούς μηχανισμούς και κατάρτιση
Υπάρχουν αξιοποιήσιμα κοινοτικά κονδύλια για την κατάρτιση ειδικών στη διαχείριση του ύδατος. «Είμαστε σε συνεργασία με τις ΔΕΥΑ προκειμένου να προσδιορίσουμε τους τομείς που έχουν ανάγκη από κατάρτιση». Όσον αφορά τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, σε αυτόν τον τομέα «πάσχουμε λόγω της υποστελέχωσης των αρμόδιων υπηρεσιών».
3ος πυλώνας – Μετάβαση από τη γραμμική στην κυκλική οικονομία
4ος πυλώνας – Παρακολούθηση και αξιολόγηση του συστήματος υποδομών και της απόδοσης των συστημάτων διαχείρισης.
Ο κ. Αραβώσης ολοκλήρωσε την ομιλία του παρουσιάζοντας σχετικά διεθνή παραδείγματα, όπως τη Ναμίμπια, όπου έχει τοποθετηθεί ένα πρωτοπόρο σύστημα άμεσης ανάκτησης πόσιμου νερού για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Αυτό, όπως είπε, είναι μια πολύ καλή λύση για τα άνυδρα ελληνικά νησιά.
