Η ορθολογική διαχείριση νερού είναι το μεγάλο ζητούμενο σύμφωνα με την κα Καραμαγκιώλη, η οποία επεσήμανε «κακές» συνήθειες αγροτικών περιοχών χωρίς καθόλου διαχείριση του αρδευτικού νερού
Μονόδρομο χαρακτήρισε την επιλογή του μοντέλου ΣΔΙΤ για τα πέντε έργα του προγράμματος ΥΔΩΡ 2.0, η κα Ελένη Καραμαγκιώλη, Προϊσταμένη της Ειδικής Υπηρεσίας Εφαρμογής Άμεσων Ενισχύσεων και Τομεακών Παρεμβάσεων (ΕΥΕ ΑΕΤΠ) της Γενικής Γραμματείας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, παρουσιάζοντας την πορεία των συγκεκριμένων έργων στο 6ο ΣΔΙΤ Forum.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η στρατηγική επιλογή των ΣΔΙΤ ήταν μονόδρομος για την αποτελεσματική διαχείριση του νερού, εξασφαλίζοντας στο πλαίσιο των τριών πρώτων έργων που ήδη υλοποιούνται, την ορθολογική χρήση νερού με κυρώσεις σε περίπτωση αστοχιών καθώς επίσης τη συντήρηση των δικτύων.
Στις αρχές του 2026, θα συμβασιοποιηθούν και τα δύο τελευταία εναπομείναντα έργα (Φράγμα Μιναγιώτικο – αρδευτικά Κρήτης) από τα συνολικά πέντε έργα του προγράμματος συνολικού προϋπολογισμού άνω των 690 εκ. ευρώ, τα οποία αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάζονται, λειτουργούν και συντηρούνται τα αρδευτικά δίκτυα της χώρας, δίνοντας έμφαση στη βιώσιμη διαχείριση του νερού και στη σταθερή εξυπηρέτηση των καλλιεργητών.
Ο αγώνας δρόμου και το αίτημα «κάντε κάτι με το νερό» αγρότη στο Λασίθι
Η κα Καραμαγκιώλη περιέγραψε μεταξύ άλλων τον αγώνα δρόμου που χρειάστηκε να κάνει η αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, χωρίς προϋπάρχουσα εμπειρία από ΣΔΙΤ και επιπλέον επεσήμανε με τον πλέον γλαφυρό τρόπο, τις κακές συνήθειες αγροτικών περιοχών όπου συχνά δεν διαχειρίζονται καν το αρδευτικό νερό.
Το χαρακτηριστικό περιστατικό, το οποίο σημειολογικά αναδεικνύει τη σημασία αυτών των έργων έχει ως εξής: Σε παρουσίαση του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης στο Λασίθι, αγρότης ζήτησε με επιμονή από τα στελέχη «να κάνουν κάτι με το νερό, γιατί αυτός που κανονίζει το ημερήσιο πρόγραμμα δίνει παραπάνω νερό στον διπλανό του αγρότη καθώς τον…συμπαθεί περισσότερο!!!».
Το πρόβλημα, λοιπόν, σύμφωνα με την κα Καραμαγκιώλη δεν επικεντρώνεται τόσο στο ότι δεν έχουμε νερό, αλλά στο πώς το διαχειρίζονται οι χιλιάδες χρήστες του αγροτικού τομέα ανά την Ελλάδα.
Για το λόγο αυτό και στα πέντε έργα του προγράμματος ΥΔΩΡ 2 διασφαλίζεται η χρήση του νερού χωρίς εξωτερικούς παράγοντες όπως φιλίες, συγγένειες, τοπικές σχέσεις κλπ. Εκδίδεται ένα συγκεκριμένο ημερήσιο πρόγραμμα και σε περίπτωση που δεν επιτυγχάνεται η αντίστοιχη πίεση στις υδροληψίες, προβλέπονται ποινές για τις καθυστερήσεις σε βάρος των αναδόχων.
Ταυρωπός και Υπέρεια – Ορφανά
Επίσης, το έργο του Ταυρωπού στην Καρδίτσα, βραβεύτηκε από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, για το σχεδιασμό του και για την τρόπο με τον οποίο προκηρύχθηκε, κάτι σημαντικό, καθώς τόσο το συγκεκριμένο έργο όπως επίσης και το αρδευτικό δίκτυο Υπέρεια – Ορφανά, βρίσκονται στην Περιφέρεια της Θεσσαλίας, που έχει πληγεί ιδιαίτερα από το φαινόμενο Daniel.
Με τα δύο αυτά έργα δημιουργείται στη Θεσσαλία: Πρώτον, ένα εκτεταμένο κλειστό αρδευτικό δίκτυο που καλύπτει περίπου 115.000 στρέμματα, οργανωμένο σε 37 αρδευτικούς τομείς. Το έργο περιλαμβάνει κεντρικούς και πρωτεύοντες αγωγούς, δευτερεύον και τριτεύον δίκτυο, αναβάθμιση της υδροληψίας και εγκατάσταση έξυπνων συστημάτων άρδευσης, με στόχο τη μείωση απωλειών νερού και τον καλύτερο έλεγχο της κατανάλωσης.
Δεύτερον, εκσυγχρονίζονται έντεκα αυτόνομα αρδευτικά δίκτυα που αξιοποιούν υφιστάμενες γεωτρήσεις περιλαμβάνοντας αγωγούς μεταφοράς, δεξαμενές αναρρύθμισης, αντλιοστάσια και σύγχρονα δίκτυα διανομής, ώστε το νερό να φτάνει οργανωμένα και ελεγχόμενα στις καλλιέργειες. Σημειώνεται ότι ανάδοχος του ΤΟΕΒ Ταυρωπού στην Καρδίτσα προϋπολογισμού 131,7 εκατ. ευρώ είναι η Κοινοπραξία ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις-ΑΒΑΞ και ανάδοχος του αρδευτικού δικτύου Υπέρειας – Ορφανών αξίας 79 εκ. ευρώ, η Κοινοπραξία METLEN – ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Α.Ε.
Το φράγμα Μιναγιώτικο
Στη Μεσσηνία βρίσκεται σε προσυμβατική διαδικασία το φράγμα Μιναγιώτικο και το συνοδευτικό αρδευτικό του δίκτυο που αποτελούν τα πιο σύνθετα έργα του προγράμματος. Το φράγμα, ύψους 49 μέτρων και συνολικού όγκου περίπου 10,9 εκατ. κυβικών μέτρων, δημιουργεί νέα αποθήκευση νερού για περίπου 35.000 στρέμματα στις δημοτικές ενότητες Πύλου Νέστορος και Μεσσήνης. Μαζί με τα έργα προσαγωγής, τα αντλιοστάσια, τη συνοδευτική οδοποιία και τα έξυπνα συστήματα άρδευσης, το έργο ενισχύει ουσιαστικά την υδατική ασφάλεια της περιοχής.
Κρήτη
Στην Κρήτη υλοποιούνται δύο έργα που αντιμετωπίζουν χρόνιες πιέσεις στους υδατικούς πόρους. Στην Ιεράπετρα κατασκευάζεται το φράγμα Αγίου Ιωάννη, ύψους 52 μέτρων και χωρητικότητας περίπου 1,7 εκατ. κυβικών μέτρων, το οποίο θα αρδεύει 7.500 στρέμματα, μειώνοντας την εξάρτηση από γεωτρήσεις. Παράλληλα, στον Δήμο Σητείας κατασκευάζεται η Λιμνοδεξαμενή Χοχλακίων, χωρητικότητας περίπου 825.000 κυβικών μέτρων, μαζί με δίκτυα μεταφοράς και υπογειοποιημένη διανομή νερού για 6.000 στρέμματα.
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, το ΥΔΩΡ 2.0 περιλαμβάνει την άρδευση της Ανατολικής Πεδιάδας της Ξάνθης με μεταφορά νερού από το Φράγμα Τοξοτών του ποταμού Νέστου, στην συγκεκριμένη περιοχή. Το έργο, περιλαμβάνει, τόσο τα κύρια έργα μεταφοράς όσο και τα δίκτυα διανομής εντός της πεδιάδας, ενισχύοντας την αγροτική παραγωγή σε μια περιοχή με έντονες ανάγκες άρδευσης.
Στην παρούσα φάση, και προκειμένου να ενεργοποιηθεί πλήρως το σύνολο των πέντε ΣΔΙΤ, αναμένεται με την ολοκλήρωση των απαλλοτριώσεων να υπογραφούν το πρώτο δίμηνο του 2026 και οι δύο εναπομείνασες συμβάσεις για το φράγμα Μιναγιώτικο και τα δύο αρδευτικά της Κρήτης. Οι συμβάσεις έχουν διάρκεια 25 ετών και περιλαμβάνουν, όχι μόνο τη μελέτη και την κατασκευή των έργων, αλλά και τη μακροχρόνια λειτουργία και συντήρησή τους με αυστηρούς δείκτες απόδοσης και ρήτρες για τον ιδιωτικό φορέα σε περίπτωση αστοχιών.
Σημειώνεται πάντως, όπως επισημάνθηκε και στο 6ο ΣΔΙΤ Forum, ότι τα έργα του προγράμματος ΥΔΩΡ 2.0 που συγχρηματοδοτουνται από το Ταμείο Ανάκαμψης δεν πρόλαβαν τις προθεσμίες και έτσι το προβλεπόμενο ποσό συγχρηματοδότησης θα προέλθει από άλλες πηγές.
