Πέντε ρεαλιστικές προτάσεις για να αποκτήσει η Ελλάδα σταθερό μηχανισμό ωρίμανσης έργων ΣΔΙΤ κατέθεσε ο κ. Αλέξανδρος Χλωρός, στο πλαίσιο ημερίδας του ΣΔΙΤ Forum και της A Energy
– Αμάνδα Βούλγαρη
Στο ζήτημα της ωρίμανσης των έργων ΣΔΙΤ και στις συστημικές προκλήσεις που εξακολουθούν να ταλανίζουν τη διαδικασία προώθησής τους, εστίασε ο κ. Αλέξανδρος Χλωρός, Director Advisory της PwC Ελλάδας, στην ομιλία του στο πλαίσιο της ημερίδας «Χρηματοδότηση Έργων και Υποδομών» που διοργάνωσαν το ΣΔΙΤ Forum και η A Energy.
Σύμφωνα με τον ίδιο, έργα που σχεδιάζονται το 2018,φτάνουν να ανατίθενται το 2024, γεγονός που δείχνει τις σημαντικές καθυστερήσεις και στρεβλώσεις στη διαδικασία ωρίμανσης. Όπως τόνισε, η Ελλάδα διαθέτει πλέον κρίσιμη μάζα έργων σε φάση υλοποίησης ή λειτουργίας και είναι η κατάλληλη στιγμή να αντληθούν συμπεράσματα και να οργανωθούν συγκεκριμένες δράσεις.
Η εμπειρία της PwC, σύμφωνα με τον κ. Χλωρό, αναδεικνύει πέντε βασικούς άξονες προκλήσεων που επηρεάζουν την ωρίμανση των έργων ΣΔΙΤ: Νομικά ζητήματα, διοικητικά/διαχειριστικά προβλήματα, τεχνικές ελλείψεις, χρηματοοικονομικές αδυναμίες και κοινωνικές αντιδράσεις.
1. Τα νομικά ζητήματα να αντιμετωπίζονται από τη φάση της προμελέτης
Στον πρώτο άξονα, δηλαδή τα νομικά θέματα, έγινε ιδιαίτερη αναφορά στις καθυστερήσεις που προκαλούν οι απαλλοτριώσεις, το ασαφές ιδιοκτησιακό καθεστώς και οι καθυστερημένες αδειοδοτήσεις. Ο κ. Χλωρός, πρότεινε, τα ζητήματα αυτά να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται ήδη από τη φάση της προμελέτης, με ιδιαίτερη έμφαση στις περιβαλλοντικές μελέτες που συχνά λείπουν όταν ξεκινά η διαγωνιστική διαδικασία.
2. Τα διοικητικά και διαχειριστικά θέματα να ευθυγραμμίζονται με εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές
Όσον αφορά τα διοικητικά και διαχειριστικά ζητήματα, αναδείχθηκε το πρόβλημα της περιορισμένης διαχειριστικής επάρκειας πολλών αναθετουσών αρχών. Η λύση που προτάθηκε από τον κ. Χλωρό, είναι η θεσμοθέτηση προγραμματικών συμφωνιών μεταξύ τεχνικά επαρκών και μη επαρκών φορέων. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της στρατηγικής ευθυγράμμισης κάθε έργου με εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές, προκειμένου να μην ακυρώνεται ο σχεδιασμός στη συνέχεια, όπως έγινε χαρακτηριστικά με το έργο του Πρωτοδικείου Αθηνών, το οποίο “πάγωσε” μετά την έκδοση του νέου δικαστικού χάρτη.
3. Οι τεχνικές ελλείψεις και η επικαιροποιημένη κοστολόγηση
Στα τεχνικά ζητήματα, ο κ. Χλωρός, σημείωσε ότι η απουσία κρίσιμων μελετών – όπως στατικές, κυκλοφοριακές και γεωτεχνικές – δημιουργεί σοβαρές καθυστερήσεις και αβεβαιότητα στους υποψηφίους αναδόχους. Επισήμανε επίσης, ότι η τεχνική τεκμηρίωση πρέπει να προηγείται του διαγωνισμού και η κοστολόγηση οφείλει να βασίζεται σε επικαιροποιημένα δεδομένα και όχι “τιμές πενταετίας”.
4. Οι χρηματοοικονομικές αδυναμίες
Σε ό,τι αφορά τα χρηματοοικονομικά, ο κ. Χλωρός ανέφερε πως ο περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος περιορίζει την ευελιξία για πληρωμές διαθεσιμότητας. Το εργαλείο του blending, δηλαδή της συνδυασμένης χρηματοδότησης από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους, αποτελεί τη βασική εναλλακτική.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία του pre-marketing με την αγορά, ώστε να διερευνηθεί εκ των προτέρων η δυνατότητα και η διάθεση των κατασκευαστικών εταιρειών να συμμετάσχουν σε ανάληψη έργων, κάτι ιδιαίτερα σημαντικό ειδικά όταν τρέχουν πολλά έργα ταυτόχρονα.
5. Οι κοινωνικές παράμετροι
«Η κοινωνική αποδοχή είναι κρίσιμη προϋπόθεση για την υλοποίηση των έργων» υπογράμμισε ο κ. Χλωρός. Για να προσθέσει ότι, η ουσιαστική διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και η χρήση εργαλείων, όπως το affordability analysis, μπορούν να συμβάλλουν καθοριστικά στη δημιουργία συναίνεσης και αποφυγή συγκρούσεων.
Η Μονάδα ΣΔΙΤ δεν είναι χώρος διόρθωσης αλλά αξιολόγησης
Καταληκτικά, ο κ. Χλωρός τόνισε ,ότι η υποβολή ανώριμων έργων στη Μονάδα ΣΔΙΤ οδηγεί με βεβαιότητα σε καθυστερήσεις, επιστροφές, επανασχεδιασμούς και τελικά σε χρονοβόρες ωριμάνσεις με παρωχημένα δεδομένα. «Η Μονάδα ΣΔΙΤ δεν είναι χώρος διόρθωσης αλλά αξιολόγησης. Τα έργα πρέπει να πηγαίνουν εκεί ώριμα, με ενημερωμένες μελέτες και παραδοχές».
Οι Αναθέτουσες Αρχές, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλουν να διαθέτουν βασική κατάρτιση στον κύκλο ζωής των έργων ΣΔΙΤ και να είναι σε θέση να εντοπίζουν τους κύριους κινδύνους προτού υποβάλουν προτάσεις. Μόνο έτσι τα έργα θα φτάνουν στην αξιολόγηση με πραγματικές πιθανότητες υλοποίησης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας.
