Στο συνέδριο του Συνδέσμου Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών – ΣΕΓΜ, τονίστηκε η ανάγκη ενσωμάτωσης της αειφορίας στα έργα υποδομής και τρόποι ενίσχυσης της ωριμότητάς τους
Το ερώτημα πώς θα ενισχυθεί η ωριμότητα των έργων και υποδομών και πώς αυτά θα ενσωματώσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής απασχόλησε το συνέδριο του ΣΕΓΜ (Σύνδεσμος Ελληνικών Εταιρειών – Γραφείων Μελετών), δίνοντας την ευκαιρία στους εκπροσώπους του χώρου κατασκευαστικού κλάδου να καταθέσουν επιμέρους σκέψεις και προτάσεις.
Από τη δική της πλευρά, η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υποδομών, δεσμεύτηκε να αξιοποιήσει πολύ περισσότερο την συσσωρευμένη εμπειρία των μελετητών, ενώ τονίστηκε ο σημαντικός τους ρόλος στον σχεδιασμό, υλοποίηση και παρακολούθηση των έργων υποδομής. Επίσης, στα πάνελ του συνεδρίου, τέθηκε εκ νέου η ανάγκη να υπάρξει επιτέλους μακροπρόθεσμος εθνικός σχεδιασμός για τις υποδομές και τις κατασκευές, ο οποίος δεν θα εξαντλείται στην «εμβαλωματική» επίλυση τρεχόντων προβλημάτων με μοναδικό κριτήριο “ποια έργα είναι ώριμα”, αλλά στο ποια έργα είναι πράγματι αναγκαία με μακροχρόνια οπτική. Τέλος, καταγράφηκαν ως άμεσες επίσης προτεραιότητες, η συντήρηση των έργων, αλλά και η δημιουργία εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης, όπως Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο Υποδομών.
Χρίστος Δήμας: Προσαρμογή έργων στην κλιματική αλλαγή
Αναλυτικότερα: Στη σημασία της τεχνολογίας και του αειφόρου σχεδιασμού για το μέλλον των υποδομών και της ανάπτυξης, εστίασε ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Χρίστος Δήμας, ανοίγοντας το συνέδριο. Επεσήμανε ότι ο αειφόρος σχεδιασμός περιλαμβάνει αρχές όπως η ενεργειακή αποδοτικότητα, η αξιοποίηση Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ), η ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και ο περιορισμός του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Αναφέρθηκε επίσης στη σημασία της ψηφιακής μετάβασης, όπως η μοντελοποίηση των έργων (BIM – Building Information Modeling), οι γεωχωρικές εφαρμογές και τα ευφυή συστήματα διαχείρισης έργων, εργαλεία τα οποία προσφέρουν νέες τεχνικές και επιχειρησιακές δυνατότητες που συμβάλλουν στην παραγωγή έργων σε λιγότερο χρόνο και με εξοικονόμηση πόρων.
Αντίστοιχα, η τεχνολογική εξέλιξη επηρεάζει δυναμικά και τον τομέα των Μεταφορών, με την ενσωμάτωση καινοτόμων λύσεων, όπως τα ευφυή συστήματα μεταφορών (ITS), η αυτόνομη οδήγηση, η ηλεκτροκίνηση, οι τεχνολογίες εναλλακτικών καυσίμων και η ψηφιοποίηση των δικτύων. Ο κ. Δήμας επέμεινε τέλος στον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν οι μελετητικές και συμβουλευτικές εταιρείες ως φορείς σύλληψης, τεκμηρίωσης και διασφάλισης της ποιότητας των έργων.
Τα πάγια αιτήματα των μελετητών
Στο πλαίσιο των εργασιών, τόσο η Πρόεδρος του ΣΕΓΜ κα Δέσποινα Καλλιδρομίτου, όσο και ο Γενικός Γραμματέας κ. Γεώργιος Ντούλης, αναφέρθηκαν στα πάγια αιτήματα των μελετητικών εταιρειών προκειμένου ο κλάδος να γίνει πιο ελκυστικός για νέους μηχανικούς, να αυξήσει τις αμοιβές για τα στελέχη του και να διασφαλιστεί η ποιότητα των έργων (αναβάθμιση του ρόλου του μελετητή στα διάφορα συστήματα μελετών κατασκευών, αναλογική αναθεώρηση των αμοιβών μελετών και αναπροσαρμογή κόστους , αίτημα μεταβολής του προσώπου του μελετητή από τον κατασκευαστή με τη σύμφωνη γνώμη του, κατοχύρωσης της αμοιβής κα.)
Νίκος Ταχιάος: Είμαστε ανοικτοί ακόμα και σε ριζοσπαστικές αποφάσεις για τα μητρώα μελετών
Από την δική του πλευρά, ο Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Νίκος Ταχιάος, στον χαιρετισμό του, στο δείπνο που ακολούθησε το συνέδριο, αναφέρθηκε στη συνεργασία με τους εκπροσώπους των μελετητών και των γραφείων μελετών, και στις βασικές αρχές με τις οποίες το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προσεγγίζει τις επισημάνσεις και τα αιτήματά τους. σημείωσε ότι “σήμερα υπάρχει πολύ μεγάλη ταύτιση απόψεων” μεταξύ των μελετητών και των γραφείων μελετών κάτι το οποίο χαρακτήρισε ως ωρίμανση του κλάδου. Έδωσε έμφαση στο γεγονός ότι “τα μητρώα μελετών υπάρχουν για να πιστοποιούν, όχι για να ρυθμίζουν την αγορά ή να επιβαρύνουν τους φορείς είτε πρόκειται για φυσικά πρόσωπα είτε για εταιρείες”, ενώ διευκρίνισε ότι και η πληροφορική πρέπει να διευκολύνει το Δημόσιο, χωρίς να αυξάνει τη γραφειοκρατία. Ο κ. Ταχιάος δεσμεύτηκε για βελτιωτικές παρεμβάσεις που θα γίνουν στο θεσμικό πλαίσιο έως τον Δεκέμβριο, καθώς αυτό σχεδιάστηκε την προηγούμενη δεκαετία σε ένα εντελώς διαφορετικό οικονομικό περιβάλλον, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι είναι “ανοιχτός ακόμα και σε ριζοσπαστικές αποφάσεις”, ενώ διαβεβαίωσε ότι και οι υπηρεσίες του Υπουργείου αντιμετωπίζουν τα προβλήματα με διαθεσιμότητα και ανοιχτό πνεύμα.
Ο κ. Ταχιάος, επεσήμανε επίσης την επιλογή των σύγχρονων χρηματοδοτικών εργαλείων με τα οποία εκτελούνται και λειτουργούν τα δημόσια έργα, δηλαδή των Παραχωρήσεων και των Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), επικαλούμενος το έργο της Υπερυψωμένης Λεωφόρου (Flyover) στη Θεσσαλονίκη, το οποίο “ξεκίνησε πριν ενάμιση χρόνο και τρέχει με μοναδικούς ρυθμούς για να παραδοθεί στην ώρα του, τον Μάιο του 2027”. Τόνισε, δε, ότι η εκτέλεσή του με μόχλευση ιδιωτικών κεφαλαίων διασφαλίζει την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.
Στην ενσωμάτωση ειδικών προδιαγραφών για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, όπως έργα αντιπλημμυρικής και αντιπυρικής προστασίας, ανθεκτικές υποδομές μεταφορών και ενέργειας, καθώς και χρήση βιώσιμων και ανθεκτικών υλικών, επέμεινε ο Γενικός Γραμματέας Υποδομών Δημήτρης Αναγνώπουλος. Περιέγραψε τις προκλήσεις κατά τη διάρκεια του σχεδιασμού και της υλοποίησης των έργων, που μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν την ανάγκη για νέους μηχανικούς, την ενίσχυση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, τους περιορισμούς του θεσμικού πλαισίου, την εύρεση χρηματοδότησης και την αποτελεσματική παρακολούθηση και συντήρηση των έργων. Για να προσθέσει ότι η συνεργασία με τον μελετητικό κόσμο, που “πιάνει πρώτος το μολύβι” και δίνει σχήμα και προδιαγραφές στα έργα του αύριο πρέπει να είναι συνεχής, δομημένη και παραγωγική και να ενσωματώνει την πολύπλευρη εμπειρία που έχει αποκτηθεί σε ένα μεγάλο εύρος σύνθετων και απαιτητικών έργων σε όλη την επικράτεια αλλά και το εξωτερικό.
Προτεραιότητα στη συντήρηση των έργων – Εναλλακτικά εργαλεία χρηματοδότησης
Εξάλλου ο κ. Αναγνώπουλος, τοποθετούμενος σε πάνελ με τη συμμετοχή επίσης του Προέδρου του ΤΕΕ Γιώργου Στασινού, του Προέδρου του ΣΤΕΑΤ Γιώργου Συριανού και του Γενικού Γραμματέα του ΣΕΓΜ κ. Ντούλη, αναφέρθηκε και στην πρόσφατη αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, στο πλαίσιο της οποίας, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ένα σημαντικό μέρος θα διατεθεί για την υλοποίηση αναγκαίων μικρών και μεγαλύτερων έργων που μέχρι στιγμής δεν είχαν χρηματοδότηση. Επέμεινε τέλος ιδιαίτερα στη συντήρηση την έργων, τονίζοντας ότι το θέμα αυτό αποτελεί μεγάλη προτεραιότητα και αναφέρθηκε στη δημιουργία Μητρώου Γεφυρών και Σηράγγων στην οποία προχωρεί με μεγάλη ταχύτητα το Υπουργείο Υποδομών, προκειμένου να διευκολύνει τη συντήρησή τους.
Στο ίδιο πάνελ επισημάνθηκε και η ανάγκη να υπάρξει επιτέλους μακροπρόθεσμος εθνικός σχεδιασμός για τις υποδομές και τις κατασκευές, ο οποίος δεν θα εξαντλείται στην «εμβαλωματική» επίλυση τρεχόντων προβλημάτων με μοναδικό κριτήριο όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Πρόεδρος του ΤΕΕ κ. Γιώργος Στασινός “ποια έργα είναι ώριμα”, αλλά στο ποια έργα είναι πράγματι αναγκαία με μακροχρόνια οπτική. Από τη δική του πλευρά, ο κ. Συριανός, επέμεινε στην αξιοποίηση εναλλακτικών χρηματοδοτικών εργαλείων όπως το Ελληνικό Επενδυτικό Ταμείο Υποδομών, ενώ ειδική αναφορά έγινε και στην ανάγκη να προχωρήσουν οι Πρότυπες Προτάσεις προκειμένου να αντιμετωπιστεί το κυκλοφοριακό πρόβλημα στην Αττική.
Προτάσεις για μείωση του χρόνου υλοποίησης των έργων ΣΔΙΤ
Ενδιαφέρουσες προτάσεις για την σύντμηση στο χρόνο υλοποίησης των έργων ΣΔΙΤ, έγιναν στο πλαίσιο του πάνελ για τις ΣΔΙΤ όπου έλαβαν μέρος οι κκ. Νίκος Σέργης, Διευθυντής Μονάδας ΣΔΙΤ, Εμμανουήλ Βράιλας, Πρόεδρος Ελληνικής Ένωσης Αυτοκινητοδρόμων και Υποδομών με Διόδια (Hellastron), Παναγιώτης Πρόντζας Partner, επικεφαλής του τμήματος Strategy and Investments, Grant Thornton, Αλέξανδρος Χλωρός, Director Αdvisory PWC. Aπό τη δική του πλευρά ο κ. Σέργης παρουσίασε αναλυτικά την πορεία και την σημαντική ανάπτυξη των ΣΔΙΤ, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα είναι η 5η χώρα στον τομέα των συμβασιοποιημένων έργων ΣΔΙΤ, έκανε ειδική αναφορά στα έξι έργα των φοιτητικών εστιών, στις Μονάδες Διαχείρισης Αποβλήτων με ΣΔΙΤ, στην προσπάθεια να οργανωθεί ένα ενιαίο έργο ΣΔΙΤ για τα νησιά αλλά και στο Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, το Θεαγένειο, ένα πολύ σημαντικό έργο που θα υλοποιηθεί επίσης με την μέθοδο της Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ). Το κόστος του έργου ανέρχεται σε 434,6 εκατ. ευρώ και τρέχει ήδη η διαδικασία για την υποβολή των προσφορών.
Οι καλοσυντηρημένοι δρόμοι και η διαδικασία βαθμολόγησης των μην ώριμων έργων
Στη μέχρι σήμερα συμβολή των Παραχωρήσεων και του θεσμού ΣΔΙΤ στον εκσυγχρονισμό του δικτύου οδικών υποδομών της χώρας αναφέρθηκε ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Αυτοκινητοδρόμων και Υποδομών με Διόδια, για να τονίσει ότι ο τρόπος λειτουργίας και συντήρησης αυτών των υποδομών, όπου απασχολούνται 6000 εργαζόμενοι, αποτελεί ένα καλό παράδειγμα του πώς μπορούν να υπάρξουν καλοσυντηρημένα έργα και στην Ελλάδα. Αναφέρθηκε επίσης στην ετήσια συμβολή ύψους 2,5 δισ του οδικού αυτού δικτύου στο ΑΕΠ, στην έλλειψη ενός μόνιμου μηχανισμού προσαρμογής των έργων ΣΔΙΤ σε τρέχουσες ή μελλοντικές ανάγκες και στην πρόταση να υπάρξει ένας μόνιμος φορέας που θα χρηματοδοτεί αναπτυξιακές δράσεις.
Ο κ. Πρόντζας, της Grant Thornton, αναφέρθηκε στα διδάγματα απο το Ταμείο Ανάκαμψης, υπενθυμίζοντας ότι το επόμενο εννεάμηνο είναι κομβικό καθώς οι απορροφήσεις θα πρέπει να ξεπεράσουν το 90% για να μην χαθούν πόροι, επεσήμανε την στασιμότητα που παρουσιάζεται τα τρία τελευταία χρόνια στον τομέα των επενδύσεων και ιδιαίτερα στην μεταποίηση όπου οι επενδύσεις δεν αυξάνονται καθόλου για να προσθέσει ότι ενώ οι άλλες χώρες πραγματοποιούν επενδύσεις της τάξης του 28% ετησίως του ΑΕΠ, η Ελλάδα με το 15% επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ, απέχει ακόμα σημαντικά απο αυτόν τον μέσο όρο.
Τέλος, ο κ. Χλωρός της PWC, έκανε σειρά προτάσεων προκειμένου να συντμηθεί ο χρόνος ωρίμανσης των έργων ΣΔΙΤ. Ανάμεσα σε αυτές: Να “κόβονται” εξαρχής προτεινόμενα μη ώριμα έργα με βάση αντικειμενική διαδικασία και βαθμολόγηση πριν φτάσουν προς έγκριση από την Διυπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ, επιτάχυνση των απαλλοτριώσεων, μεγαλύτερη αξιοποίηση ασφαλιστικού συμβούλου, ενσωμάτωση premarketing στις μελέτες των έργων, αξιολόγηση κοινωνικών επιπτώσεων στην προμελέτη κα.
