Ωρίμασαν υβριδικές λύσεις για χρηματοδότηση των έργων και για εγγυητικές, ενώ η αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων αφορά κυρίως τα μικρότερα έργα
Σειρά από εναλλακτικές λύσεις προκειμένου να προχωρήσουν υποδομές και καθυστερημένα έργα ΣΔΙΤ, προτείνονται από χρηματοοικονομικούς συμβούλους μεγάλων έργων, ενώ η πρόσφατα εξαγγελθείσα αύξηση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων κατά 500 εκατ. ευρώ κινείται, σύμφωνα με στελέχη των κατασκευών, προς τη σωστή κατεύθυνση, συμβάλλοντας όμως κυρίως στην χρηματοδότηση μικρότερων ή έργων επείγοντος χαρακτήρα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, σε μία περίοδο κατά την οποία τα συναρμόδια υπουργεία ΥΠΕΘΟ και Υποδομών πιέζουν, προκειμένου να προχωρήσει σημαντικός αριθμός κρίσιμων αναπτυξιακών έργων, πλην όμως με το χρηματοδοτικό να μην είναι σύμμαχος στην επιτάχυνσή τους, ωριμάζει σειρά εναλλακτικών λύσεων.
Ανάμεσα σε αυτές, που ήδη προτείνονται προς τις αναθέτουσες αρχές μεγάλων έργων (κυρίως ΣΔΙΤ), από χρηματοοικονομικούς συμβούλους περιλαμβάνονται:
Οι λύσεις για τις εγγυητικές
Πρώτον: Για τις εγγυητικές επιστολές, που έχουν εξελιχθεί σε αγαθό εν ανεπαρκεία, προωθείται η εξασφάλισή τους, όχι μέσω τραπεζών, αλλά από τις ασφαλιστικές εταιρείες που κατά κανόνα ασφαλίζουν και τα έργα. Πρόκειται για μια λύση που εφαρμόζεται κατά κόρον στις ευρωπαϊκές αγορές, όπου ασφαλιστικές εταιρείες προκειμένου να αναλάβουν την μακροχρόνια (ανάλογη με τη διάρκεια της Σύμβασης ΣΔΙΤ), ασφάλιση ενός έργου, που είναι ένα μεγάλο αντικείμενο, προσφέρουν και την εγγυητική επιστολή. Βέβαια, μιλώντας για Ευρώπη, η αναφορά γίνεται σε ασφαλιστικές εταιρείες κολοσσούς που έχουν χρηματοδοτικές γραμμές για την κάλυψη και εγγυητικών.
Σε κάθε περίπτωση, η σύσταση των συμβούλων κινείται στη σωστή κατεύθυνση και είναι θέμα χρόνου να ξεκινήσει να υλοποιείται. Μία άλλη λύση για τις εγγυητικές που προωθεί το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι η αξιοποίηση της EBRD – Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης στην οποία η Ελλάδα διεύρυνε πρόσφατα την κεφαλαιακή της συμμετοχή. Ένα πρόσφατο παράδειγμα εφαρμογής αυτής της εναλλακτικής, αφορά την παροχή εγγυητικής επιστολής προς την Aktor, προκειμένου να προχωρήσει η συμβασιοποίηση του έργου των φοιτητικών κατοικιών του Πανεπιστημίου Κρήτης.
Οι υβριδικές χρηματοδοτικές λύσεις
Δεύτερον: Για τα έργα που εγκρίθηκαν από την Διϋπουργική Επιτροπή ΣΔΙΤ με “κλεισμένους” προϋπολογισμούς και αυστηρές διαδικασίες που δεν επιτρέπουν αναθεωρήσεις, έχουν ωριμάσει υβριδικές χρηματοδοτικές λύσεις για την αντιμετώπιση της μεγάλης χρονικής απόκλισης και τις σημαντικές αλλαγές στα δεδομένα κόστους των έργων που μεσολάβησαν τα τελευταία χρόνια. Για έργα λόγου χάριν που εγκρίθηκαν το 2019, το κατασκευαστικό κόστος έχει μεταβληθεί σε απρόβλεπτο βαθμό, ακόμα και για το χρηματοοικονομικό μοντέλο μιας Σύμβασης ΣΔΙΤ που πρέπει να αντέχει στο χρόνο. Ενδεικτικά αναφέρονται το ενεργειακό κόστος, το κόστος υλικών και εργασίας που έχουν εκτοξευτεί.
Η περίπτωση και οι διεκδικήσεις της Ολυμπίας Οδού
Σε αυτό το περιβάλλον, οι κατασκευαστικές εταιρείες, εφόσον έχουν ήδη εμπλακεί σε έργα, αντιδρούν κατά κανόνα με δικαστικά μέσα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του αυτοκινητοδρόμου Πάτρας – Πύργου, έργο το οποίο εντάχθηκε εκ των υστέρων στην σύμβαση παραχώρησης. Η παραχωρησιούχος εταιρεία της Ολυμπίας Οδού (μετέχουν η γαλλική Vinci ως leader του έργου, η ΑΚΤΩΡ Παραχωρήσεις, η ΑVAX, και η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), υπέβαλε αρχικά αίτημα αποζημίωσης ύψους 90 εκ. ευρώ στο Δημόσιο, για λόγους ανωτέρας βίας που συνδέονται με την ανακοστολόγηση του έργου (αύξηση των υλικών κατασκευής, ενεργειακού κόστους, εργατικών κ.α.) για να λάβει τελικά μέσω διαιτησίας συνολικά 53 εκ. ευρώ. Από αυτά, τα 10 εκ. ευρώ καλύπτουν την απώλεια εσόδων από διόδια λόγω της μετάθεσης των συμβατικών προθεσμιών του έργου και θα εκταμιευτούν αφού αξιολογηθεί το ύψος των απωλειών με βάση το χρηματο-οικονομικό μοντέλο της παραχώρησης. Η υπόλοιπη αποζημίωση περιλαμβάνει τμήμα του ΦΠΑ, πριμ επιτάχυνσης του νέου αυτοκινητοδρόμου και άλλες υποχρεώσεις πέραν του συμβατικού ορίου του έργου. Σήμερα, η κατασκευή του Πάτρα-Πύργος έχει προχωρήσει στο 75%.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις χρηματοοικονομικών συμβούλων των έργων, είναι προφανές ότι θα πρέπει να βρεθούν “παράπλευρες” λύσεις για να καλύψουν το ενδεχόμενο χρηματοδοτικό κενό που έχει προκύψει σε ικανό αριθμό έργων, προκειμένου η μεν Πολιτεία να μην εκτίθεται σε υπερβολικές και επιζήμιες για το δημόσιο συμφέρον απαιτήσεις, οι δε ανάδοχοι να μπορούν να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις των μεγάλων καθυστερήσεων και άλλων επιπλοκών στο κόστος των έργων.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αυτήν την περίοδο και για τις ΣΔΙΤ, καθώς βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη το πρόγραμμα Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) με 10 συμβάσεις έργων συνολικής επένδυσης 1,2 δισ. ευρώ να βρίσκονται σε διαδικασία υπογραφής, αλλά και σειρά άλλων έργων που χρήζουν χρηματοδοτικής στήριξης.
Στην παρούσα φάση, στον τομέα των ΣΔΙΤ βρίσκονται σε στάδιο εξέλιξης οι φοιτητικές εστίες του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, η αποκατάσταση και εκσυγχρονισμός των δικτύων άρδευσης του Τοπικού Οργανισμού Εγγείων Βελτιώσεων (Τ.Ο.Ε.Β.) Ταυρωπού, η μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, συντήρηση και λειτουργία φράγματος Μιναγιώτικου, η Λιμνοδεξαμενή Χοχλακίων Νομού Λασιθίου και Λοιπά Συνοδά Έργα – Φράγμα Αγ. Ιωάννη Ιεράπετρας και Βασικά Έργα Αξιοποίησης Αρδευτικού Νερού, η μεταφορά και διανομή νερού από τον ποταμό Νέστο στην πεδιάδα της Ξάνθης για αρδευτικούς σκοπούς, το αρδευτικό δίκτυο Υπέρειας Ν. Λάρισας – Ορφανών Ν. Καρδίτσας, η μονάδα Επεξεργασίας Αποβλήτων Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, οι κτηριακές εγκαταστάσεις για τη στέγαση των υπηρεσιών του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, η μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, συντήρηση και τεχνική διαχείριση πέντε νέων αστυνομικών διευθύνσεων στην επικράτεια., η μελέτη, κατασκευή, χρηματοδότηση, συντήρηση και τεχνική διαχείριση σχολικών μονάδων και πάρκου του Δήμου Χανίων.
Τρία ακόμη έργα βρίσκονται λίγο πριν την υποβολή των δεσμευτικών προσφορών( κάθετος άξονας Δράμας – Αμφίπολης ,φοιτητικές εστίες του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης , αξιοποίηση πρώην εργοστασίου της χαρτοποιίας Λαδόπουλου ). Σε ανταγωνιστικό διάλογο τέλος , βρίσκονται το Κυβερνητικό Πάρκο «Ανδρέας Λεντάκης» , οι Φοιτητικές Εστίες Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας , η Μετεγκατάσταση καταστήματος κράτησης Κορυδαλλού, η Αναβάθμιση οδοφωτισμού Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, οι Σχολικές υποδομές Δήμου Κοζάνης, ο Οδικός άξονας ΕΟ2 (Μαυροβούνι – Έδεσσα, παράκαμψη Γιαννιτσών, παράκαμψη Χαλκηδόνα) και λειτουργία/ συντήρηση του τμήματος γέφυρας Αξιού ποταμού – Έδεσσας.
